การประยุกต์หลักพุทธธรรมเพื่อส่งเสริมศักยภาพการปฏิบัติงาน ของบุคลากรสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาน่าน

Main Article Content

อารีรัตน์ หมั่นสาร
ธิติวุฒิ หมั่นมี

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาระดับศักยภาพการปฏิบัติงาน 2) เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างหลักพละ 4 กับศักยภาพการปฏิบัติงาน 3) เพื่อนำเสนอการประยุกต์หลักพุทธธรรมเพื่อส่งเสริมศักยภาพการปฏิบัติงานของบุคลากรสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาน่าน การวิจัยเป็นแบบผสานวิธี โดยการวิจัยเชิงปริมาณ กลุ่มตัวอย่างคือข้าราชการครู บุคลากรทางการศึกษาในสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาน่าน จากประชากร 1,145 คน กำหนดกลุ่มตัวอย่างตามสูตรของทาโร่ ยามาเน่ ได้จำนวน 297 คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์แบบเพียร์สัน การวิจัยเชิงคุณภาพใช้การสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญ 10 รูปหรือคน วิเคราะห์ข้อมูลโดยวิธีพรรณนาเนื้อหา


ผลการวิจัยพบว่า 1) ระดับศักยภาพการปฏิบัติงานของบุคลากรโดยรวมอยู่ในระดับมาก ทั้งด้านปัจจัย
จูงใจ ได้แก่ ความสำเร็จของงาน การได้รับการยอมรับ ลักษณะงาน ความรับผิดชอบ และความก้าวหน้า
ในตำแหน่งงาน และด้านปัจจัยค้ำจุน ได้แก่ เงินเดือน ความสัมพันธ์กับผู้บังคับบัญชา เพื่อนร่วมงาน ผู้ใต้บังคับบัญชา นโยบายและการบริหารงาน สภาพการทำงาน และความมั่นคงในงาน ซึ่งอยู่ในระดับมากทุกด้าน2) หลักพละ 4 มีความสัมพันธ์เชิงบวกกับศักยภาพการปฏิบัติงานของบุคลากรในระดับสูงมาก อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01 3) แนวทางการประยุกต์หลักพุทธธรรมเพื่อส่งเสริมศักยภาพการปฏิบัติงาน ได้แก่ การส่งเสริมปัญญาพละเพื่อพัฒนาความรู้ควบคู่คุณธรรม การพัฒนาวิริยะพละเพื่อสร้างความเพียรในการทำงาน เสริมสร้างความสุจริตตามหลักอนวัชชพละ และการส่งเสริมสังคหพละเพื่อสร้างความร่วมมือ พร้อมทั้งพัฒนาปัจจัยจูงใจและปัจจัยค้ำจุน เช่น การยอมรับผลงาน สวัสดิการ และสภาพแวดล้อมการทำงาน เพื่อให้บุคลากรปฏิบัติงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ

Article Details

รูปแบบการอ้างอิง
หมั่นสาร อ., & หมั่นมี ธ. (2026). การประยุกต์หลักพุทธธรรมเพื่อส่งเสริมศักยภาพการปฏิบัติงาน ของบุคลากรสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาน่าน. วารสารธรรมวัตร, 7(1), 22–36. สืบค้น จาก https://so09.tci-thaijo.org/index.php/tmwj/article/view/8810
ประเภทบทความ
บทความวิจัย

เอกสารอ้างอิง

กฤตพงศ์ ปานผา. (2567). การบูรณาการหลักพุทธธรรมเพื่อส่งเสริมสมรรถนะของนักกีฬากอล์ฟในประเทศไทย (สารนิพนธ์รัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

กัญญาวีร์ มหาสนิท. (2562). การเปรียบเทียบส่วนประสมทางการตลาดเพื่อตัดสินใจเข้าศึกษาในโรงเรียนเอกชน ระดับประถมศึกษา สังกัดสำนักงานคณะกรรมการศึกษาเอกชน (สช.). วารสารสหวิทยาการมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 2(3), 1-10.

ธงชัย สันติวงษ์. (2537). การบริหารงานบุคคล. (พิมพ์ครั้งที่ 7). กรุงเทพฯ: ไทยวัฒนาพานิช.

พรธิดา วิเชียรปัญญา. (2547). การจัดการความรู้พื้นฐานและการประยุกต์ใช้. กรุงเทพฯ: ธรรกมล การพิมพ์.

พัชนียา มโนสมุทร. (2565). การเสริมสร้างการให้บริการตามหลักพละธรรมของบุคลากร เทศบาลตำบลเวียงยอง อำเภอเมืองลำพูน จังหวัดลำพูน(สารนิพนธ์รัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระครูใบฎีกาเขมปัตถ์ สุทฺธิธมฺโม (พิชญกิตติกุล). (2564). การบริหารการพัฒนาตามแนวทางของหลักพละ 4

ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในอำเภอดอนเจดีย์ จังหวัดสุพรรณบุรี(วิทยานิพนธ์รัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระพงษ์ศักดิ์ สนฺตมโน (เกษวงศ์รอด). (2564). พุทธธรรมาภิบาลเพื่อพัฒนาประสิทธิภาพการปฏิบัติงาน

ของบุคลากร เทศบาลในจังหวัดสระแก้ว. (ดุษฎีนิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต). บัณฑิตวิทยาลัย :มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยุตฺโต). (2551). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม. (พิมพ์ครั้งที่ 16). กรุงเทพฯ: เอส.ปริ้นติ้ง แมสโปรดักส์.

มหาวิทยาลัยรามคำแหง. (2552). แผนพัฒนาบุคลากรของมหาวิทยาลัยรามคำแหง ประจำปีงบประมาณ

พ.ศ. 2552 - 2555. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยรามคำแหง.

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกฉบับภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

มาลัย พลายจิตต์. (2564). การพัฒนาศักยภาพการปฏิบัติงานตามหลักพุทธธรรมของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในอำเภอเมือง จังหวัดสุพรรณบุรี. (สารนิพนธ์รัฐประศาสนศาสตรมหาบัณฑิต). บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

วรินทร จินดาวง. (2566). การบูรณาการหลักพุทธธรรมเพื่อส่งเสริมประสิทธิภาพการปฏิบัติงานของบุคลากร

ในสังกัดสำนักงานศึกษาธิการจังหวัดศรีสะเกษ(ดุษฎีนิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต). บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

สุกัญญา รัศมีธรรมโชติ. (2548). แนวทางการพัฒนาศักยภาพมนุษย์ด้วย Competency Based Learning. (พิมพ์ครั้งที่ 2). กรุงเทพฯ: บริษัท ศิริวัฒนา อินเตอร์พรินท์ จำกัด (มหาชน).

สุทิศา พรรณไวย. (2563). ศักยภาพในการปฏิบัติงานของบุคลากรทางการศึกษาวิทยาลัยเทคนิคสมุทรปราการ (วิทยานิพนธ์บริหารธุรกิจมหาบัณฑิต). บัณฑิตวิทยาลัย : มหาวิทยาลัยรามคำแหง.

สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ. (2540). แผนพัฒนาการศึกษาแห่งชาติ ฉบับที่ 8 (พ.ศ. 2540-2544). กรุงเทพฯ: พริกหวานกราฟฟิค.

สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาน่าน. (2566). แผนการบริหารและพัฒนาทรัพยากรบุคคล พ.ศ. 2567. น่าน: สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาน่าน.

Ghisell, & Brown. (1955). Human Behavior at work: Organization Behavior. New York : McGraw-Hill.

Reeder, W. W. (1968). Leadership Development in a Mormon Community. New York: Wiley.