การเสริมพลังธุรกิจเพื่อชุมชน (CBMC) ในจังหวัดน่าน ด้วยทุนชุมชนและหลักพุทธรรม

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อประเมินศักยภาพการใช้เครื่องมือแผนธุรกิจเพื่อชุมชนในพื้นที่จังหวัดน่าน 2) เพื่อพัฒนาศักยภาพผู้นำการเปลี่ยนแปลงในการนำแผนธุรกิจชุมชนไปสู่การสร้างรายได้ร่วมกับเครือข่ายภาคี และ 3) เพื่อสังเคราะห์ชุดความรู้และนวัตกรรมการใช้แพลตฟอร์ม CBMC ต้นแบบเพื่อการสร้างชุมชนพึ่งตนเอง เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม (Participatory Action Research: PAR) ร่วมกับการประเมินแบบเสริมพลัง (Empowerment Evaluation: EE) กลุ่มเป้าหมายคือผู้ประกอบการชุมชนและเครือข่ายจำนวน 10 แผนธุรกิจในพื้นที่จังหวัดน่าน ใช้เครื่องมือหลัก ได้แก่ CBMC โมเดลธุรกิจ 9 ช่อง แผนปฏิบัติการ 5 ช่อง การสะท้อนผลด้วย “กระจก 4 บาน” และแบบประเมินระดับการเรียนรู้และการเสริมพลังด้วยมาตรวัด Likert Scale

ผลการวิจัยพบว่า ผู้เข้าร่วมมีระดับการเรียนรู้ ความมั่นใจในการใช้เครื่องมือ CBMC และการมีส่วนร่วมอยู่ในระดับสูงถึงสูงมาก (ค่าเฉลี่ย 4.10–4.40) เกิดการลดรายจ่าย เพิ่มรายได้ และสามารถนำแผนธุรกิจไปใช้ได้จริง นอกจากนี้ การบูรณาการ CBMC กับทุนชุมชน 3 มิติ (ทุนข้อ 7–8–9) และหลักพุทธธรรม อาทิ อัตตาหิ อัตตโน นาโถ อิทธิบาท 4 และสังคหวัตถุ 4 ส่งผลให้เกิดโมเดลธุรกิจชุมชนพึ่งตนเองที่เติบโตอย่างพอดี ไม่เบียดเบียน และยั่งยืน งานวิจัยนี้สะท้อนว่า CBMC มิได้เป็นเพียงเครื่องมือทางธุรกิจ หากแต่เป็นกระบวนการเรียนรู้ที่เสริมพลังภายใน เชื่อมโยงคุณธรรม วัฒนธรรม และเศรษฐกิจฐานรากของจังหวัดน่านอย่างเป็นรูปธรรม