การพัฒนาสร้อยเชือกร่มลายประยุกต์จากองค์ประกอบพุทธศิลป์ “ตัวมกรคายพวงอุบะและถักทอ” ในซุ้มเรือนแก้วพระพุทธชินราช

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาอัตลักษณ์และคติความเชื่อในองค์ประกอบ“พุทธศิลป์ของตัวมกรคายพวงอุบะและถักทอ”ในซุ้มเรือนแก้วพระพุทธชินราช 2) เพื่อออกแบบสร้อยเชือกร่มประดับข้อลายประยุกต์จากองค์ประกอบพุทธศิลป์“ตัวมกรคายพวงอุบะและถักทอ” และ 3) เพื่อสร้างนวัตกรรมสร้อยเชือกร่มประดับข้อลายประยุกต์จากองค์ประกอบพุทธศิลป์“ตัวมกรคายพวงอุบะและถักทอ” เป็นการวิจัยและพัฒนา ใช้กลุ่มประชากรผู้ให้ข้อมูลคัดเลือกแบบเจาะจง 2 กลุ่ม ได้แก่ ผู้เชี่ยวชาญออกแบบ 3 ท่าน และแบบตรวจสอบข้อมูลสามเส้าอีก 36 ท่าน ใช้เครื่องมือ 2 ชนิด คือ แบบสัมภาษณ์และแบบประเมิน วิเคราะห์ข้อมูลสถิติพื้นฐานแล้วบรรยายเชิงพรรณนา 

ผลการวิจัยพบว่า 1) อัตลักษณ์และคติความเชื่อในองค์ประกอบพุทธศิลป์“ตัวมกรคายพวงอุบะและถักทอ”อาจเป็นไปได้ถึงคติบางอย่าง เพราะตัวมกรจัดอยู่ในกลุ่มสัตว์พิเศษ ที่มีอัตลักษณ์ในเชิงคติเกี่ยวกับการปกป้องจากภัยอันตรายรวมถึงความอุดมสมบูรณ์ ส่วนพวงอุบะพรรณพฤกษาที่ปลายลิ้นตวัดโค้งขึ้นจากตัวมกร เชื่อว่าเป็นเครื่องสักการะบูชาตามคตินิยมพราหมณ์ฮินดู 2) การออกแบบสร้อยเชือกร่มรูปแบบใหม่ที่ประกอบด้วยขั้นตอนตั้งแต่ กรรมวิธีการออกแบบ การศึกษาวิเคราะห์ การวางกรอบแนวคิดสู่การออกแบบ
การพัฒนาโครงสร้างสัดส่วน การกำหนดคัดเลือกแบบนวัตกรรม 3) การสร้างนวัตกรรมสร้อยเชือกร่มประดับข้อลายประยุกต์จากองค์ประกอบพุทธศิลป์ตัวมกรคายพวงอุบะและถักทอ ที่ประกอบด้วยส่วนสำคัญ คือ ส่วนข้อต่อสร้อยเชือกร่ม และส่วนตัวเรือนสร้อยเชือกร่ม