การจัดการเรียนรู้แบบใช้ปัญหาเป็นฐานเพื่อพัฒนาการคิดเชิงประวัติศาสตร์ผ่านการศึกษาบุคคลสำคัญทางประวัติศาสตร์ไทย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอแนวทางการจัดการเรียนรู้แบบใช้ปัญหาเป็นฐาน (Problem-Based Learning: PBL) เพื่อส่งเสริมทักษะการคิดเชิงประวัติศาสตร์ของนักเรียนระดับชั้นมัธยมศึกษาตอนปลาย โดยนำการวิเคราะห์บุคคลสำคัญทางประวัติศาสตร์ไทยมาเป็นกรณีศึกษา เนื่องจากการเรียนเรื่องบุคคลสำคัญไม่ควรมีเพียงประวัติและผลงานที่ผู้เรียนต้องจดจำ แต่ควรให้ผู้เรียนได้ศึกษาว่าบุคคลนั้นอยู่ในสภาพสังคมและเหตุการณ์เช่นไรในช่วงเวลานั้น มีปัจจัยใดเกี่ยวข้องกับบทบาทและการตัดสินใจ และสิ่งที่บุคคลนั้นกระทำส่งผลต่อสังคมอย่างไร การศึกษาจากหลักฐานหลายแหล่งจึงเป็นส่วนสำคัญที่ช่วยให้ผู้เรียนมองเรื่องราวของบุคคลได้รอบด้านมากขึ้น การจัดการเรียนรู้ที่เสนอในบทความประกอบด้วย 5 ขั้นตอน คือ 1) การกำหนดปัญหาทางประวัติศาสตร์ 2) การสืบค้นข้อมูล 3) การวิเคราะห์หลักฐาน 4) การอภิปรายแลกเปลี่ยนมุมมอง และ5) การสรุปองค์ความรู้ การเรียนเริ่มจากประเด็นที่ชวนให้ผู้เรียนสงสัยเกี่ยวกับบุคคลสำคัญ แล้วจึงค้นหาข้อมูลจากหลักฐานต่าง ๆ ตรวจสอบที่มาและความน่าเชื่อถือ เปรียบเทียบข้อมูลที่เหมือนหรือแตกต่างกัน และนำสิ่งที่ค้นพบมาอภิปรายร่วมกัน โดยครูคอยตั้งคำถาม แนะนำแหล่งข้อมูล และช่วยให้ผู้เรียนพิจารณาหลักฐานอย่างรอบคอบ การเรียนในลักษณะนี้ทำให้ผู้เรียนไม่ได้รู้เพียงว่าบุคคลสำคัญทางประวัติศาสตร์ไทยมีประวัติและผลงานอย่างไร แต่ได้ฝึกคิดต่อจากเรื่องที่เรียน เช่น เหตุใดบุคคลนั้นจึงตัดสินใจเช่นนั้น เหตุการณ์และสภาพสังคมในขณะนั้นมีส่วนเกี่ยวข้องอย่างไร หลักฐานแต่ละแหล่งให้ข้อมูลตรงกันหรือไม่ และผลจากการกระทำนั้นมีต่อสังคมในเวลาต่อมาอย่างไร ผู้เรียนจึงได้ฝึกตั้งคำถาม ค้นหาหลักฐาน วิเคราะห์และตีความข้อมูล รวมทั้งอธิบายความคิดเห็นของตนเองโดยมีหลักฐานและเหตุผลรองรับ ซึ่งเป็นลักษณะสำคัญของการคิดเชิงประวัติศาสตร์
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
1. เนื้อหาและข้อมูลในบทความที่ลงพิมพ์กับวารสารวิจัยและวิชาการบวรพัฒน์ ถือเป็นข้อคิดเห็น และความรับผิดชอบของผู้เขียนบทความโดยตรงซึ่งกองบรรณาธิการวารสารไม่จำเป็นต้องเห็นด้วย หรือร่วมรับผิดชอบใด ๆ
2. บทความ ข้อมูล เนื้อหา รูปภาพ ฯลฯ ที่ได้รับการตีพิมพ์ในวารสารวิจยวิชาการ ถือเป็นลิขสิทธิ์ของวารสารวิจัยและวิชาการบวรพัฒน์ หากบุคคลหรือหน่วยงานใดต้องการนำทั้งหมดหรือส่วนหนึ่ง ส่วนใดไปเผยแพร่ต่อหรือเพื่อการกระทำการใด ๆ จะต้องได้รับอนุญาตเป็นลายลักษณ์อักษรจากวารสารวิจัยและวิชาการบวรพัฒน์ก่อนเท่านั้น
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงศึกษาธิการ. (2551). หลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. โรงพิมพ์ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
กาญจนา ไข่คงรอด. (2568). การศึกษาประวัติศาสตร์: ความสำคัญแนวทางและบทบาทต่อการพัฒนาสังคมไทย. เสฏฐวิทย์ปริทัศน์, 5(3), 1311–1318.
เกษมสันต์ พุ่มกล่ำ. (2563). การจัดการเรียนรู้แบบใช้ปัญหาเป็นฐานในรายวิชาประวัติศาสตร์ เพื่อพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและทักษะการคิดวิเคราะห์ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 5 [วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต, มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี]. คลังปัญญามหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี. https://www.repository.rmutt.ac.th/dspace/bitstream/123456789/4004/1/RMUTT-170421.pdf
ชณชนก นามโสม และวนิดา ฉัตรวิราคม. (2567). การพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์และทักษะการแก้ปัญหาด้วยการจัดการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐาน (PBL) เรื่องพันธุกรรมของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5. วารสาร มจร.อุบลปริทรรศน์, 9(1), 1651–1664.
พระครูปภัสสรกิตติคุณ ชุมโคตร และวิทยา ทองดี. (2568). การสอนประวัติศาสตร์โดยใช้โครงงานเป็นฐานสำหรับนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลาย. วารสารสังคมศาสตร์ปัญญาพัฒน์, 7(1), 569–578.
พระมหาอาทิตย์ ศรีหล้า และละดา ดอนหงษา. (2567). การพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณ วิชาประวัติศาสตร์ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3 ด้วยการจัดการเรียนรู้โดยใช้ปัญหาเป็นฐาน. วารสารการบริหารการศึกษา มมร. วิทยาเขตร้อยเอ็ด, 4(3), 70–79.
พิมพลักษณ์ โมรา. (2561). การจัดการเรียนรู้โดยใช้โครงงานเป็นฐาน: ทางเลือกในการจัดการศึกษาสำหรับผู้เรียนในศตวรรษที่ 21. วารสารวิจัยและพัฒนาหลักสูตร, 8(1), 42–52.
มุกดา คำวินิจ. (2567, 28 พฤศจิกายน). การเรียนรู้แบบบูรณาการและนวัตกรรมการสอน PBL. I AM KRU. https://iamkru.com/pbl-starfishschool/
สถาบันทดสอบทางการศึกษาแห่งชาติ (องค์การมหาชน). (2569, 31 มีนาคม). รายงานสรุปผลการทดสอบ O-NET ม.6 ปีการศึกษา2568. https://www.niets.or.th/th/content/view/27074
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2550). การจัดการเรียนรู้แบบใช้ปัญหาเป็นฐาน. สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2564). สภาพการจัดการเรียนการสอนวิชาประวัติศาสตร์ระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (รายงานการวิจัย). สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ.
สำนักวิชาการและมาตรฐานการศึกษา. (2560). การประเมินเพื่อการเรียนรู้: การตั้งคำถามและการให้ข้อมูลย้อนกลับเพื่อส่งเสริมการเรียนรู้. สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ.
Barrows, H. S., & Tamblyn, R. M. (1980). Problem-based learning: An approach to medical education. Springer Publishing Company.
Buchanan, L. B. (2015). Fostering historical thinking toward civil rights movement counter-narratives: Documentary film in elementary social studies. The Social Studies, 106(2), 47–56. https://doi.org/10.1080/00377996.2014.973012
Caram, C. A., & Davis, P. B. (2005). Inviting student engagement with questioning. Kappa Delta Pi Record, 42(1), 18–23. https://doi.org/10.1080/00228958.2005.10532080
Chin, C. (2002). Student-generated questions: Encouraging inquisitive minds in learning science. Teaching and Learning, 23(1), 59–67.
Collingwood, R. G. (1956). The idea of history (T. M. Knox, Ed.). Oxford University Press.
Congressional Medal of Honor Society. (2025, April 1). Why is history important for students? A foundation for future leaders. https://www.cmohs.org/news-events/society-programs/character-development-program/why-is-history-important-for-students/
Hmelo-Silver, C. E. (2004). Problem-based learning: What and how do students learn? Educational Psychology Review, 16(3), 235–266. https://doi.org/10.1023/B:EDPR.0000034022.16470.f3
Isoda, M., & Katagiri, S. (2012). Mathematical thinking: How to develop it in the classroom. World Scientific.
Seixas, P., & Morton, T. (2013). The big six historical thinking concepts. Nelson Education.
VanSledright, B. A. (2004). What does it mean to think historically ... and how do you teach it? Social Education, 68(3), 230–233.
Wineburg, S. (2001). Historical thinking and other unnatural acts: Charting the Future of Teaching the Past (Critical Perspectives on The Past). Temple University Press.
