บทบาทของสื่อมวลชนในยุคดิจิทัลกับความโปร่งใสทางการเมืองในประเทศไทย

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิพากษ์และวิเคราะห์บทบาทของสื่อมวลชนในยุคดิจิทัลที่มีต่อการส่งเสริมความโปร่งใสทางการเมืองในบริบทของประเทศไทย โดยตั้งอยู่บนสมมติฐานที่ว่า แม้เทคโนโลยีดิจิทัลจะเปิดโอกาสให้สื่อทำหน้าที่ตรวจสอบอำนาจรัฐและเผยแพร่ข้อมูลได้อย่างกว้างขวางยิ่งขึ้น แต่โครงสร้างอำนาจทางการเมือง เศรษฐกิจ และวัฒนธรรมก็ยังคงเป็นตัวกำหนดขอบเขตของเสรีภาพในการสื่อสาร บทความเริ่มต้นด้วยการสำรวจกรอบแนวคิด เช่น สื่อในฐานะผู้เฝ้าระวัง ความโปร่งใสในระบอบประชาธิปไตย และพลวัตของอำนาจในการสื่อสารยุคดิจิทัล จากนั้นวิเคราะห์บริบทของสื่อดิจิทัลในไทยผ่านกรณีศึกษา เช่น การรายงานข่าวการอภิปรายไม่ไว้วางใจ และประเด็นสิทธิมนุษยชนในชุมชนบางกลอย พร้อมกับชี้ให้เห็นถึงบทบาทของสื่ออิสระ พลเมืองนักข่าว และแพลตฟอร์มออนไลน์ที่เปลี่ยนรูปแบบการสื่อสารทางการเมืองอย่างลึกซึ้ง บทความพบข้อวิจารณ์สำคัญต่อข้อจำกัดของสื่อดิจิทัล ไม่ว่าจะเป็นการแพร่กระจายของข่าวปลอม การผูกขาดของแพลตฟอร์มข้ามชาติ การควบคุมเนื้อหาโดยรัฐ และการขาดมาตรฐานวิชาชีพของผู้ผลิตสื่อบางกลุ่ม พร้อมทั้งเปรียบเทียบกรณีของไต้หวันและเกาหลีใต้เพื่อสังเคราะห์บทเรียนเชิงนโยบาย โดยสรุปการจะทำให้สื่อดิจิทัลมีศักยภาพในการส่งเสริมความโปร่งใสได้จริง จำเป็นต้องอาศัยการปฏิรูปกฎหมายที่คุ้มครองเสรีภาพสื่อ การส่งเสริมการรู้เท่าทันสื่ออย่างเป็นระบบ และการสร้างกลไกที่ทำให้การเปิดเผยข้อมูลของรัฐนำไปสู่การมีส่วนร่วมของประชาชนอย่างแท้จริง มิใช่เพียงการ “เปิดเผยเพื่อปิดปาก” ดังที่ปรากฏในระบบการเมืองแบบกึ่งประชาธิปไตยของไทยในปัจจุบัน