ผลกระทบของนโยบายประชานิยมต่อเสถียรภาพทางการเมืองของไทย: การวิเคราะห์เชิงโครงสร้างและพลวัตอำนาจ

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ผลกระทบของนโยบายประชานิยมต่อเสถียรภาพทางการเมืองของประเทศไทยในช่วงสองทศวรรษที่ผ่านมา ผ่านกรอบแนวคิดทางรัฐศาสตร์และเศรษฐศาสตร์การเมือง โดยเน้นศึกษาผลกระทบทั้งเชิงบวกและเชิงลบของนโยบายประชานิยมที่ถูกนำมาใช้โดยรัฐบาลต่าง ๆ ตั้งแต่รัฐบาลทักษิณ ชินวัตร รัฐบาลยิ่งลักษณ์ ชินวัตร ไปจนถึงรัฐบาลประยุทธ์ จันทร์โอชา บทความนี้ยังนำเสนอกรณีศึกษาเชิงลึกเพื่อเปรียบเทียบผลลัพธ์ของนโยบายประชานิยมในแต่ละยุค รวมถึงวิเคราะห์บทบาทของสถาบันการเมือง กลไกถ่วงดุล และวัฒนธรรมการเมืองที่มีอิทธิพลต่อการสร้างเสถียรภาพและความเปราะบางทางการเมือง

ผลการศึกษาพบว่านโยบายประชานิยมมีบทบาทสำคัญในการสร้างความนิยมและขยายฐานเสียงในระยะสั้น ด้วยการตอบสนองต่อความต้องการของประชาชนฐานรากผ่านการแจกจ่ายสวัสดิการและบริการสาธารณะ เช่น โครงการ “30 บาทรักษาทุกโรค” และ “บัตรสวัสดิการแห่งรัฐ” ซึ่งช่วยลดความเหลื่อมล้ำและเพิ่มโอกาสในการเข้าถึงทรัพยากรของรัฐ อย่างไรก็ตาม นโยบายประชานิยมเหล่านี้มักประสบปัญหาความยั่งยืน เนื่องจากการขาดการวางแผนเชิงยุทธศาสตร์และการบริหารจัดการที่โปร่งใส ส่งผลให้เกิดภาวะความเปราะบางทางการคลังและความไม่มั่นคงทางการเมืองในระยะยาว นอกจากนี้ การใช้วาทกรรมแบ่งแยกและการรวมอำนาจอย่างเข้มข้นยังเพิ่มความขัดแย้งในสังคม และลดทอนกลไกตรวจสอบถ่วงดุลทางการเมือง