เทคโนโลยีและโซเชียลมีเดีย: พลวัตใหม่ของการเมืองและประชาธิปไตยไทยร่วมสมัย

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีเป้าหมายในการสำรวจและวิเคราะห์ผลกระทบของเทคโนโลยีดิจิทัลและโซเชียลมีเดียที่มีต่อภูมิทัศน์ทางการเมืองและกระบวนการประชาธิปไตยของประเทศไทยในช่วงทศวรรษที่ผ่านมา โดยใช้แนวคิดทางสังคมศาสตร์ร่วมสมัย  โซเชียลมีเดียได้เปลี่ยนรูปแบบการมีส่วนร่วมของพลเมืองจากการเมืองแบบสถาบัน ไปสู่การเมืองเชิงวัฒนธรรมและการสื่อสาร โดยเฉพาะในหมู่เยาวชนและประชาชนรุ่นใหม่ที่ใช้แพลตฟอร์มออนไลน์ในการวิพากษ์อำนาจรัฐ แสดงอารมณ์ความรู้สึก และรวมกลุ่มกันทางอุดมการณ์โดยไม่ต้องผ่านโครงสร้างแบบเดิม นอกจากนี้ ยังชี้ให้เห็นว่า การเมืองไทยร่วมสมัยมิได้จำกัดอยู่ที่การเลือกตั้งหรือการเคลื่อนไหวแบบขบวนการ หากแต่ปรากฏอยู่ในรูปของ แฮชแท็ก วิดีโอสั้น และการเล่าเรื่องออนไลน์ อย่างไรก็ตามมีข้อสังเกตต่อกระบวนการควบคุมพื้นที่ดิจิทัลผ่านกลไกของรัฐ ทั้งในรูปแบบของกฎหมาย การใช้ปฏิบัติการข้อมูลข่าวสาร (IO) และการกำกับเนื้อหาผ่านอัลกอริธึม ว่า แม้โซเชียลมีเดียจะดูเหมือนเป็นพื้นที่เสรี แต่ในทางปฏิบัติกลับเต็มไปด้วยอำนาจที่แฝงเร้นจากทั้งรัฐและทุนข้ามชาติ อันอาจก่อให้เกิดการปิดกั้นเสรีภาพในการแสดงออกและบั่นทอนคุณภาพของประชาธิปไตยในระยะยาว การเสริมสร้างประชาธิปไตยไทยในยุคเทคโนโลยีจำเป็นต้องอาศัยการเข้าใจโครงสร้างอำนาจที่ฝังอยู่ในแพลตฟอร์ม การส่งเสริมสื่อพลเมืองที่มีความหลากหลาย และการปฏิรูประบบกฎหมายและนโยบายที่เกี่ยวข้องกับข้อมูลและเสรีภาพสื่อ เพื่อให้พื้นที่ดิจิทัลสามารถทำหน้าที่เป็นเวทีสาธารณะที่แท้จริงของการถกเถียงและมีส่วนร่วมในระบอบประชาธิปไตยร่วมสมัยได้อย่างยั่งยืน