แนวทางการส่งเสริมการรู้เท่าทันปัญญาประดิษฐ์ของครูประถมศึกษาใน โรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสิงห์บุรี: การประเมินความต้องการจำเป็นแบบสมบูรณ์
คำสำคัญ:
การรู้เท่าทันปัญญาประดิษฐ์, การประเมินความต้องการจำเป็นแบบสมบูรณ์, ครูประถมศึกษา, โรงเรียนขนาดเล็กบทคัดย่อ
การวิจัยนี้เป็นการวิจัยแบบผสานวิธีสามระยะ เพื่อประเมินความต้องการจำเป็นแบบสมบูรณ์ของครูประถมศึกษาโรงเรียนขนาดเล็ก สพป.สิงห์บุรี มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ระบุและจัดลำดับความต้องการจำเป็นในการส่งเสริมการรู้เท่าทันปัญญาประดิษฐ์ (2) วิเคราะห์สาเหตุของความต้องการจำเป็นในการส่งเสริมการรู้เท่าทันปัญญาประดิษฐ์ และ (3) เสนอแนวทางการส่งเสริม การรู้เท่าทันปัญญาประดิษฐ์ ศึกษาจาก กลุ่มตัวอย่าง คือ ครูประถมศึกษาในโรงเรียนขนาดเล็ก สพป.สิงห์บุรี จำนวน 159 คน โดยการสุ่มแบบแบ่งชั้น เครื่องมือคือแบบสอบถามมาตรประมาณค่าแบบตอบสนองคู่ (ความเชื่อมั่น 0.968) ระยะที่ 1 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยค่า PNIModified และการวิเคราะห์เมทริกซ์ (Matrix Analysis) ระยะที่ 2 และ 3 ใช้วิธีสนทนากลุ่มโดยผู้เชี่ยวชาญ 5 ท่าน ร่วมกับการสัมภาษณ์ประธานสาขาการประถมศึกษา 1 ท่านเพื่อหาสาเหตุของความต้องการจำเป็นด้วยแผนภูมิก้างปลา และเสนอแนวทางการส่งเสริมการรู้เท่าทันปัญญาประดิษฐ์ของครู วิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า (1) ความต้องการจำเป็นในการส่งเสริมการรู้เท่าทันปัญญาประดิษฐ์ คือ ความสามารถในการอธิบายหลักการทำงานของ AI การประยุกต์ใช้เครื่องมือ AI เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพงานครู การมีส่วนร่วมในการแบ่งปันความรู้หรือประสบการณ์กับเพื่อนครู แนวคิดการใช้ AI เพื่อส่งเสริมสังคมที่เท่าเทียมและยั่งยืน (2) สาเหตุของความต้องการจำเป็น คือ ครูขาด การเรียนรู้แบบนำตนเอง ระบบของ AI มีความซับซ้อน เป็นนวัตกรรมใหม่ เปลี่ยนแปลงรวดเร็ว ปัญหาภาระงานมาก และข้อจำกัดด้านงบประมาณ ทรัพยากร ขาดนโยบายและการสนับสนุนที่เป็นรูปธรรม สภาวะสุญญากาศทางกฎหมาย และขาดหลักการตรวจสอบโดยมนุษย์ (HITL) (3) แนวทางการส่งเสริมการรู้เท่าทันปัญญาประดิษฐ์ คือ กำหนดนโยบายบูรณาการ AI เข้ากับระบบวิทยฐานะ สนับสนุนทรัพยากร ส่งเสริมการเรียนรู้ด้วยตนเอง พัฒนาครูแกนนำ จัดการเรียนรู้และอบรมลงมือทำสู่ทฤษฎีพร้อมสนับสนุนคลังชุดคำสั่ง และจัดทำคู่มือ สร้างเครือข่ายพื้นที่แลกเปลี่ยนข้อมูลปลอดภัย สนับสนุนระบบเพื่อนคู่คิด และ PLC เฉพาะทาง และการนิเทศแบบกัลยาณมิตร ส่งเสริมด้านจริยธรรม
เอกสารอ้างอิง
ณัฐพล บัวอุไร, พิมพ์เพ็ญ เธียรสิทธิพงศ์ และ ชุดา วิมุกตายน. (2568). การพัฒนาแบบประเมินความฉลาดรู้ด้านปัญญาประดิษฐ์สำหรับครูผู้สอนระดับมัธยมศึกษา. วารสารการพัฒนาการบริหารการศึกษาผู้นำ (LEAD Journal) มหาวิทยาลัยรามคำแหง, 2(2), e1645.
นฤภัค สันป่าแก้ว. (2566). แนวทางการส่งเสริมครูในการจัดการเรียนรู้ในยุค AI . วารสารวิจัยนวัตกรรมการศึกษาและเทคโนโลยี, 1(2), 44–50.
พรทิพย์ มโนดำรงสัตย์, ประภาพิทย์ อินทรชัย และซาลี อินทรชัย. (2565). ผลกระทบของปัญญาประดิษฐ์ต่อการศึกษา. วารสารวิจัยราชภัฏพระนคร สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 17(2), 318–328.
ศิโรตม์ ภาคสุวรรณ. (2564). บทบาทของประเทศไทยในการพัฒนาปัญญาประดิษฐ์. วารสารปรัชญาปริทรรศน์, 26(1), 137-145
สิริน ฉกามานนท์ และ พัชราภรณ์ ทัพมาลี. (2568). แนวทางการยกระดับความฉลาดรู้ทางปัญญาประดิษฐ์ของครูไทยในยุคดิจิทัล. Journal of Education and Innovation, 27(1), 184–199.
สุพัตรา ปากดี และ ธีระภาพ เพชรมาลัยกุล. (2567). แนวทางการประยุกต์ใช้ปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในการจัดการศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา มัธยมศึกษากรุงเทพมหานคร เขต 2. Interdisciplinary Academic and Research Journal, 4(6), 555–572.
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสิงห์บุรี. (2568ก). แผนปฏิบัติการประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2568. สิงห์บุรี: สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.
สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสิงห์บุรี. (2568ข). แผนบริหารจัดการโรงเรียนขนาดเล็ก ปีการศึกษา 2568 - 2570 (เอกสารลำดับที่ 9/2568). สิงห์บุรี: สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน กระทรวงศึกษาธิการ.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2568ก). คู่มือการใช้ AI สำหรับครู นักเรียน โรงเรียนและผู้ปกครองในประเทศไทย พ.ศ. 2568. กรุงเทพฯ: สำนักวิชาการและมาตรฐานการศึกษากระทรวงศึกษาธิการ.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2568ข). ระบบบริหารทรัพยากรบุคคล: แผนอัตรากำลังข้าราชการครูตามมาตรฐานวิชาเอกที่กำหนดให้มีในสถานศึกษา. จาก https://hrms.obec.go.th/info/majorStandard
สำนักงานพัฒนารัฐบาลดิจิทัล (องค์การมหาชน). (2563). กรอบการทำงานปัญญาประดิษฐ์ภาครัฐ (AI government framework). กรุงเทพฯ: พีเอ็น (ไทยแลนด์).
อภิภัสร์ ปาสานะเก, สาลินี ลิขิตพัฒนะกุล และชัยวัฒน์ ป้อมพิทักษ์. (2568). บทบาทศึกษานิเทศก์ในยุคปัญญาประดิษฐ์: การปรับตัวและการเสริมสร้างศักยภาพครู. วารสารมณี เชษฐาราม วัดจอมมณี, 8(1), 651-669.
AI Thailand. (2022). Thailand national AI strategy and action plan (2022–2027). Retrieved from https://www.ai.in.th/en/about-ai-thailand
Khosravi, H., Sadiq, S. & Amer-Yahia, S. (2023). Data management of AI-powered education technologies: Challenges and opportunities. Learning Letters, 1(2). doi: 10.59453//XLUD7002
Long, D. & Magerko, B. (2020). What is AI literacy? Competencies and design considerations. In Proceedings of the 2020 CHI Conference on Human Factors in Computing Systems. Honolulu, HI, USA. doi: 10.1145/3313831.3376727
Ng, D. T. K., Leung, J. K. L., Chu, S. K. W. & Qiao, M. S. (2021). Conceptualizing AI literacy: An exploratory review. Computers and Education: Artificial Intelligence, 2, 100041. doi: 10.1016/j.caeai.2021.100041
The Active. (2025, June 12). DE เปิดรับฟังความเห็น หลักการ ‘ร่างกฎหมาย AI’ ฉบับแรกของไทย. จาก ttps://theactive.thaipbs.or.th/news/lawrights-20250612
UNESCO. (2023). Guidance for generative AI in education and research. Paris, France: United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization. doi: 10.54675/EWZM9535
UNESCO. (2024). What you need to know about UNESCO's new AI competency frameworks for students and teachers. Retrieved from https://www.unesco.org/en/articles/what-you-need-know-about-unescos-new-ai-competencyframeworks-students-and-teachers
World Economic Forum. (2025). Annual Report 2024-2025. Retrieved from https://www.weforum.org/publications/annual-report-2024-2025/
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารสันติสุขปริทรรศน์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
