การพัฒนาคุณภาพชีวิตเพื่อยกระดับเศรษฐกิจฐานรากโดยใช้หลักพุทธธรรมของชุมชนกลุ่มชาติพันธุ์จังหวัดแม่ฮ่องสอน

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษารูปแบบการพัฒนาคุณภาพชีวิตเพื่อยกระดับเศรษฐกิจฐานรากโดยใช้หลักพุทธธรรมของชุมชนกลุ่มชาติพันธุ์จังหวัดแม่ฮ่องสอน 2) พัฒนารูปแบบดังกล่าว และ 3) นำเสนอรูปแบบการพัฒนาที่เหมาะสม การวิจัยใช้ระเบียบวิธีแบบผสมผสาน ประกอบด้วยการวิจัยเชิงคุณภาพ และการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม โดยศึกษาพื้นที่บ้านแม่แมบก จังหวัดแม่ฮ่องสอน กลุ่มผู้ให้ข้อมูลสำคัญประกอบไปด้วย เจ้าอาวาสวัด บ้านแพมบก ผู้นำชุมชน/ผู้ใหญ่บ้านและผู้ช่วย แกนนำกลุ่มต่าง ๆ ในชุมชน ปราชญ์ชุมชน รวม 14 รูป/คน

ผลการวิจัยพบว่า รูปแบบการพัฒนาคุณภาพชีวิตเพื่อยกระดับเศรษฐกิจฐานราก สามารถดำเนินการได้ผ่านการใช้ทุนทางวัฒนธรรมและประเพณีของชุมชน ควบคู่กับการพัฒนาแหล่งท่องเที่ยวเชิงเกษตร ซึ่งช่วยสร้างรายได้และเสริมความเข้มแข็งของเศรษฐกิจชุมชน นอกจากนี้ การพัฒนารูปแบบดังกล่าว นำไปสู่การเกิดต้นแบบชุมชนบ้านแม่แมบกพัฒนาคุณภาพชีวิตเพื่อยกระดับเศรษฐกิจฐานรากโดยใช้หลักพุทธธรรม โดยประยุกต์ใช้หลักธรรม ได้แก่ ธรรมคุณครองโลก ความสันโดษ สุจริต 3 สังคหวัตถุ อัตตะ พรหมวิหาร 4 และอิทธิบาท 4 ในการดำเนินชีวิตและพัฒนาชุมชนในด้านการนำเสนอรูปแบบ พบว่าสามารถดำเนินการได้ผ่านสื่อออนไลน์ เช่น Facebook และเว็บไซต์ การจัดตลาดชุมชนตลาดชุมชนใจใส เพื่อจำหน่ายผลิตภัณฑ์ท้องถิ่นและแสดงวัฒนธรรม รวมถึงการเชื่อมโยงกับนโยบายภาครัฐด้านการท่องเที่ยว เช่น โครงการ OTOP นวัตวิถี และแนวคิดการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพ โดยใช้หลักสัมมาอาชีวะ สังคหวัตถุ และสามัคคีธรรมเป็นฐานในการขับเคลื่อน ข้อเสนอแนะจากการวิจัยเห็นว่า ภาครัฐควรสนับสนุนงบประมาณและเสริมสร้างเครือข่ายความร่วมมือด้านการท่องเที่ยว เพื่อให้เกิดความยั่งยืนในการพัฒนาเศรษฐกิจฐานรากและคุณภาพชีวิตของชุมชนอย่างต่อเนื่อง