การเมืองในการกำหนดพุทธศิลป์ประจำจังหวัดมหาสารคาม: แนวทางการพัฒนาและอนุรักษ์พุทธศิลป์ที่มีอิทธิพลต่อสังคม และวัฒนธรรมในจังหวัดมหาสารคาม

พระเจตพล อินฺทปญฺโญ (สีลา); วนิดา ศิริวัฒนธาดากุล

ผู้แต่ง

พระเจตพล อินฺทปญฺโญ (สีลา) วิทยาลัยการเมืองการปกครอง มหาวิทยาลัยมหาสารคาม
วนิดา ศิริวัฒนธาดากุล วิทยาลัยการเมืองการปกครอง มหาวิทยาลัยมหาสารคาม

คำสำคัญ:

การพัฒนาและอนุรักษ์, อัตลักษณ์จังหวัด, การมีส่วนร่วมของชุมชน

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์แนวทางการพัฒนาและอนุรักษ์พุทธศิลป์ที่มีอิทธิพลต่อสังคมและวัฒนธรรมของประชาชนในจังหวัดมหาสารคาม เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยกลุ่มประชากรที่สัมภาษณ์ในการวิจัย ประกอบด้วย 1) กลุ่มพระสงฆ์ 2) กลุ่มผู้บริหารหน่วยงานราชการที่เกี่ยวข้องกับงานศาสนา 3) กลุ่มพระเครื่อง และ 4) กลุ่มพุทธสมาคมและยุวพุทธิกสมาคม จำนวน 13 รูป/คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเป็นแบบสัมภาษณ์เชิงลึกและใช้วิธีวิทยาพรรณนาเชิงวิเคราะห์

ผลการวิจัยพบว่า แนวทางการพัฒนาและอนุรักษ์พุทธศิลป์ที่มีอิทธิพลต่อสังคม และวัฒนธรรมของประชาชนในจังหวัดมหาสารคาม ประกอบด้วย การขับเคลื่อนแบบพหุภาคีระหว่างภาครัฐ สถาบันสงฆ์ สถาบันการศึกษา ศิลปิน (ช่าง) และชุมชน การรักษาอัตลักษณ์ท้องถิ่นควบคู่การสร้างสรรค์พุทธศิลป์ร่วมสมัย การบูรณาการด้านการเรียนรู้ อนุรักษ์ บูรณะ และสร้างเส้นทางท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมอย่างเคารพคุณค่าทางศาสนา และการกระจายการมีส่วนร่วมสู่พื้นที่เมืองรองเพื่อสร้างความเป็นเจ้าของร่วมของประชาชน ดังนั้น พุทธศิลป์เป็นมรดกที่มีชีวิต และมีบทบาทต่อการหล่อหลอมวิถีชีวิต อัตลักษณ์ และความสามัคคีในจังหวัดมหาสารคาม และควรได้รับการพัฒนาอย่างยั่งยืนผ่านความร่วมมือทุกภาคส่วน

เอกสารอ้างอิง

กรมศิลปากร. (2531). พื้นอีสาน. กรุงเทพฯ: การศาสนา.

ชยาภรณ์ สุขประเสริฐ และปัญญา คล้ายเดช. (2566). อารยธรรมลุ่มน้ำชี: ประวัติศาสตร์ วัฒนธรรมและภูมิปัญญาในชุมชนอีสาน. วารสารสถาบันวิจัยพิมลธรรม, 11(1), 63–76.

เติม วิภาคย์พจนกิจ. (2542). ประวัติศาสตร์อีสาน. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

ทวีศิลป์ สืบวัฒนะ, นราวิทย์ ดาวเรือง, เกริกกฤษณ์ โชคชัยรัชดา, วุฒิกร กะตะสีลา,ปริตส์ สาติ, ณัฐพล นาทันตอง และซิสิกกา วันจันทร์. (2561). การขยายตัวของชุมชนจังหวัดมหาสารคาม พ.ศ. 2408-2560. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, 37(2), 44-56.

ปรีดา ขุนช่วย. (2554). ประวัติศาสตร์ปากเปล่า (Oral History): แนวทางการศึกษาและการประยุกต์ใช้. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

พระเทพสารคามมุนี (ปุ้ม ปณฺฑิโต). (2566). อนุสรณ์พิธีพระราชทานเพลิงศพ พระเทพสารคามมุนี (ปุ้ม ปณฺฑิโต). ม.ป.ท.: ม.ป.ป.

พระพงษ์ระวี อุตฺตรภทฺโท (โหลิมชยโชติกุล), พระครูสมุห์ธนโชติ จิรธมฺโม และประทีป พืชทองหลาง. (2565). เจดีย์หลวงมหาธาตุกลางเวียง: ภาพสะท้อนคติจักรพรรดิราชในรัชสมัยพระเจ้าติโลกราช (พ.ศ. 1984–2030). วารสารปณิธาน, 18(1), 111–139.

พระอธิการสุรภาส ปภาโต และพระมหากฤษธิชัย กิตฺติธมฺโม. (2567). พุทธศิลป์: จุดกำเนิด และคุณค่าในสังคมไทย. วารสารพุทธนวัตกรรมและการจัดการ, 7(2), 244–254.

ภาณุพงษ์ เลาหสม. (2561). พระพุทธบาทไม้ประดับมุกวัดพระสิงห์: นวัตกรรมด้านศิลปะในช่วงล้านนายุคทอง. เชียงใหม่: สาขาวิชาศิลปะไทย คณะวิจิตรศิลป์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

ศักดิ์ชัย สายสิงห์. (2561). พุทธศิลป์ไทยในบริบทอาเซียน. กรุงเทพฯ: ศูนย์พุทธศาสน์ศึกษา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

ศูนย์สารนิเทศอีสานสิรินธร มหาวิทยาลัยมหาสารคาม. 2554. สืบค้นเมื่อ 10 สิงหาคม 2568, จากhttps://isancenter.msu.ac.th/fulltext/CPS/ars8654.pdf

สิทธิศักดิ์ จำปาแดง, กล้า ศรีเพชร, เฉลิมวงศ์ ธรรมพิชิตศึก, หวังเจียน หัว, วิศนี ศิลตระกูล, โฆสิต แพงสร้อย และกล้า สมตระกูล. (2567). การศึกษาประวัติศาสตร์ความเป็นมาของจังหวัดมหาสารคามผ่านภาพเขียนและภาพถ่าย. วารสารวิจัยและนวัตกรรมท้องถิ่น, 19(2),71-83.

อดุลย์ หลานวงค์ และคณะ. (2560). พุทธศิลป์: ประวัติ พัฒนาการ และอิทธิพลต่อการดำรงชีวิตของประชาชนในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. ขอนแก่น: มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย วิทยาเขตขอนแก่น.

อธิปัตย์ อุทัยรัตน์. (2562). ศิลปะพุทธในประวัติศาสตร์ไทย. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.

อรุณศักดิ์ กิ่งมณี. (2543). ตามหาร่องรอยขอมและมอญในมหาสารคาม. ขอนแก่น: โรงพิมพ์ศิริภัณฑ์ออฟเซ็ท.

อินตอง ชัยประโคม. (2565). พระธาตุพนมกับสังคมและวัฒนธรรม. เสฏฐวิทย์ปริทัศน์. 2(3), 51–64.

Bloembergen, M. (2021). The politics of “Greater India,” a moral geography: Moveable antiquities and charmed knowledge networks between Indonesia, India, and the West. Comparative Studies in Society and History, 63(1), 170–211.

Keel, H. S. (1978). Buddhism and political power in Korean history. Journal of the International Association of Buddhist Studies, 1(1), 9–24.