รูปแบบและกลยุทธ์เชิงนวัตกรรมในการบริหารจัดการเหมืองทรายแก้วตามแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียน กรณีศึกษาบริษัท วิรัตน์ซิลิก้า แซนด์ จำกัด

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาบริบทและลักษณะการดำเนินงานของบริษัท วิรัตน์ ซิลิก้า แซนด์ จำกัด ภายใต้กรอบเศรษฐกิจหมุนเวียน 2) วิเคราะห์ปัจจัยที่ก่อให้เกิดความท้าทายในการบริหารจัดการเหมืองทรายแก้ว และ 3) พัฒนารูปแบบการบริหารจัดการเชิงนวัตกรรมตามหลักเศรษฐกิจหมุนเวียน ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพแบบกรณีศึกษา คัดเลือกผู้ให้ข้อมูลสำคัญแบบเจาะจง จำนวน 54 ราย จาก 4 กลุ่ม ได้แก่ ผู้บริหารและบุคลากรของบริษัท ผู้เชี่ยวชาญด้านเหมืองแร่และเศรษฐกิจหมุนเวียน ผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในพื้นที่ และผู้ประกอบการในห่วงโซ่อุปทาน เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึก การสนทนากลุ่ม และการสังเกตการณ์ภาคสนาม วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหาเชิงพรรณนาและการสังเคราะห์เชิงระบบ

ผลการวิจัยพบว่า 1) บริษัทได้เปลี่ยนผ่านจากการผลิตเชิงเส้นตรงสู่รูปแบบเศรษฐกิจหมุนเวียน ส่งผลให้ลดการใช้ทรัพยากรใหม่ได้ร้อยละ 25 และลดปริมาณของเสียได้ร้อยละ 40–50 2) ความท้าทายในการบริหารจัดการมี 4 ประการ ได้แก่ ข้อจำกัดของทรัพยากรแร่ ผลกระทบทางสิ่งแวดล้อม ความขัดแย้งกับชุมชนท้องถิ่น และการปฏิบัติตามพระราชบัญญัติแร่ พ.ศ.2560 และ 3) ผลการวิจัยนำไปสู่การพัฒนา CIRCULA-MINE Management Framework กรอบแนวคิดการบริหารจัดการเหมืองทรายแก้ว 3 มิติ 6 รูปแบบ ได้แก่ มิติการจัดการทรัพยากรและกระบวนการ มิติการสร้างมูลค่าและนวัตกรรม และมิติการจัดการความสัมพันธ์และความยั่งยืนทางสังคม กรอบแนวคิดดังกล่าวแสดงให้เห็นว่า การประยุกต์ใช้เศรษฐกิจหมุนเวียนในอุตสาหกรรมเหมืองแร่จำเป็นต้องบูรณาการประสิทธิภาพทางเทคนิค นวัตกรรมทางธุรกิจ และการยอมรับทางสังคม ซึ่งเป็นมิติที่กรอบเศรษฐกิจหมุนเวียนทั่วไปยังขาดอยู่