การพัฒนาประสิทธิภาพการจัดการขยะเป็นศูนย์ด้วยกระบวนการที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมของชุมชนวัดป่าเลไลยก์ จังหวัดสุพรรณบุรี

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาสภาพปัจจุบัน ปัญหา และความต้องการยกระดับความรู้ด้านการจัดการขยะเป็นศูนย์ของชุมชนวัดป่าเลไลยก์ จังหวัดสุพรรณบุรี 2) พัฒนาประสิทธิภาพการจัดการขยะเป็นศูนย์ด้วยกระบวนการที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมตามหลักพุทธธรรม และ 3) เสนอแนวทางการพัฒนาการจัดการขยะเป็นศูนย์อย่างยั่งยืน การวิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสานวิธี กลุ่มตัวอย่างเชิงปริมาณ ได้แก่ ประชาชนในชุมชนวัดป่าเลไลยก์ จำนวน 200 คน ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 9 รูปหรือคน ซึ่งคัดเลือกแบบเจาะจง และอาสาสมัครชุมชน จำนวน 43 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์ แบบประเมินผลหลังการเสวนา และแบบประเมินความพึงพอใจ วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพวิเคราะห์ด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการวิจัยพบว่า 1) สภาพปัจจุบันของการจัดการขยะเป็นศูนย์ในภาพรวมอยู่ในระดับมาก โดยปัจจัยทางสังคมและวัฒนธรรมมีค่าเฉลี่ยสูงที่สุด ขณะที่ปัญหาสำคัญคือการคัดแยกขยะตั้งแต่ต้นทางยังไม่เป็นระบบ ประชาชนยังขาดความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้องเกี่ยวกับแนวคิดขยะเป็นศูนย์ และขาดถังแยกประเภทกับระบบจัดเก็บที่ชัดเจน ทั้งนี้ ขยะที่พบมากที่สุด ได้แก่ พลาสติกและแก้ว 2) การพัฒนาประสิทธิภาพโดยบูรณาการแนวคิดขยะเป็นศูนย์ หลัก 4Rs หลักสังคหวัตถุ 4 และกระบวนการ A-I-C ทำให้อาสาสมัครมีผลการประเมินความรู้หลังการเสวนาร้อยละ 88.33 และมีความพึงพอใจโดยรวมอยู่ในระดับมาก (=4.16) อีกทั้งนำไปสู่การจัดทำแผนปฏิบัติการ การจัดตั้งเครือข่ายธนาคารขยะและศูนย์การเรียนรู้ การระดมทุนจำนวน 702,400 บาท และการจ้างงานในชุมชน 3 คน และ 3) แนวทางการพัฒนาที่เหมาะสม ได้แก่ การสร้างจิตสำนึกตามหลักพุทธธรรมควบคู่กับแรงจูงใจ การขยายเครือข่ายธนาคารขยะสู่ครัวเรือนและสถานศึกษา การจัดตั้งศูนย์การเรียนรู้ต้นแบบ และการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีและนวัตกรรมในการคัดแยกและแปรรูปขยะ เพื่อให้การจัดการขยะของชุมชนมีประสิทธิภาพและยั่งยืน