ระบบการจัดสวัสดิการชุมชนบนฐานวัฒนธรรมปกาเกอะญอ กรณีศึกษาชุมชนบ้านแม่แดดน้อย ตำบลแม่แดด อำเภอกัลยาณิวัฒนา จังหวัดเชียงใหม่

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา (1) บริบทของชุมชนบ้านแม่แดดน้อย ตำบลแม่แดด อำเภอกัลยาณิวัฒนา จังหวัดเชียงใหม่ (2) พัฒนาการของการจัดสวัสดิการชุมชนบนฐานวัฒนธรรมปกาเกอะญอ และ (3) ระบบการจัดสวัสดิการชุมชนที่ผสานทุนทางวัฒนธรรมเข้ากับกลไกการจัดการร่วมสมัย งานวิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ โดยอาศัยการสังเกตอย่างมีส่วนร่วมและการสัมภาษณ์เชิงลึกกับผู้นำชุมชน ผู้นำทางศาสนา ผู้นำทางจิตวิญญาณ ปราชญ์ชาวบ้าน และตัวแทนชุมชน รวมจำนวน 30 คน

ผลการวิจัยพบว่า บ้านแม่แดดน้อย เป็นชุมชนปกาเกอะญอในพื้นที่สูง ที่มีวิถีชีวิตผสมผสานระหว่างการผลิตเพื่อยังชีพและเชิงพาณิชย์บนพื้นฐานความสัมพันธ์กับธรรมชาติ ชุมชนมีทุนมนุษย์ สังคม กายภาพ ธรรมชาติ และการเงินที่หล่อหลอมการพึ่งพาตนเองและความเข้มแข็งอย่างยั่งยืน พัฒนาการของสวัสดิการชุมชนแบ่งออกเป็น 3 ช่วง ได้แก่ (1) ยุคดั้งเดิมที่อิงกับเครือญาติ ประเพณี และความเชื่อ (2) ยุคการเปลี่ยนผ่านที่ผสมผสานกลไกสมัยใหม่ เช่น กองทุนหมู่บ้าน และกลุ่มออมทรัพย์ กับภูมิปัญญาดั้งเดิม และ (3) ยุคเฟื่องฟูที่เกิดระบบสวัสดิการหลากหลาย ครอบคลุมด้านสุขภาพ เศรษฐกิจ และสังคม โดยมีกองทุนทั้งที่เกิดจากชุมชนและที่ได้รับการสนับสนุนจากภายนอก ดังนั้น ระบบการจัดสวัสดิการชุมชนของบ้านแม่แดดน้อย เป็นการบูรณาการทุนวัฒนธรรมปกาเกอะญอเข้ากับแนวทางการจัดการร่วมสมัย ภายใต้การมีส่วนร่วมของคนในชุมชนและการสนับสนุนจากเครือข่ายภายนอก ระบบดังกล่าวทำหน้าที่เป็นกลไกสร้างหลักประกันชีวิต เสริมสร้างความมั่นคงทางเศรษฐกิจและสังคม และธำรงไว้ซึ่งอัตลักษณ์วัฒนธรรมท้องถิ่นอย่างยั่งยืน