การพัฒนาการจัดการน้ำเพื่อการบริโภคและอุปโภคในครัวเรือนโดยการมีส่วนร่วมของชุมชนบ้านห้วยหอย เมืองงอย แขวงหลวงพระบาง
คำสำคัญ:
การบริหารจัดการทรัพยากรน้ำ, การบริโภคน้ำและอุปโภค, การมีส่วนร่วมในชุมชนบทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาบริบทและสภาพปัญหาการพัฒนาการจัดการน้ำเพื่อการบริโภคและอุปโภคในครัวเรือนของชุมชนบ้านห้วยหอย 2) พัฒนาการจัดการน้ำเพื่อการบริโภคและอุปโภคในครัวเรือนโดยการมีส่วนร่วมของชุมชนบ้านห้วยหอย 3) เสนอแนวทางการพัฒนาการจัดการน้ำเพื่อการบริโภคและอุปโภคในครัวเรือนโดยการมีส่วนร่วมของชุมชนบ้านห้วยหอย เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพ ทำการรวบรวมข้อมูลภาคสนาม สำรวจพื้นที่ การสัมภาษณ์ผู้ให้ข้อมูลสำคัญได้แก่ ผู้ใหญ่บ้านและคณะกรรมการต่าง ๆ ของหมู่บ้าน คนในชุมชน พระสงฆ์ กลุ่มผู้เชี่ยวชาญด้านการพัฒนาน้ำ และกลุ่มข้าราชการ จำนวน 20 คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่า 1) ชุมชนบ้านห้วยหอย เมืองงอย แขวงหลวงพระบาง เผชิญปัญหาหลักด้านการจัดการน้ำ ได้แก่ (1) ด้านแหล่งน้ำและการเข้าถึง (2) ด้านคุณภาพน้ำและสุขอนามัย (3) ด้านพฤติกรรมและความรู้ของครัวเรือน (4) การขาดความรู้ด้านเทคโนโลยี นอกจากนี้ ปัญหาการเสื่อมโทรมทรัพยากรน้ำและภัยพิบัติทางธรรมชาติยังส่งผลต่อความมั่นคงทางอาหารและวิถีชีวิตของชาวบ้าน 2) การจัดการน้ำในชุมชนบ้านห้วยหอย เป็นกระบวนการมีส่วนร่วมที่เน้นการเรียนรู้จากชุมชนต้นแบบและนำมาปรับใช้ให้เหมาะสมกับบริบทท้องถิ่น โดยชุมชนร่วมกันวิเคราะห์ปัญหา ออกแบบกิจกรรม และลงมือปฏิบัติจริงโดยใช้ทรัพยากรและแรงงานของตนเอง ส่งผลให้เกิดระบบกรองน้ำต้นทุนต่ำที่ใช้งานได้จริง และเสริมสร้างศักยภาพในการบริหารจัดการน้ำอย่างยั่งยืน ซึ่งเป็นรากฐานสำคัญสำหรับการพัฒนาต่อยอดในอนาคต ทั้งด้านการติดตามคุณภาพน้ำ การขยายผล และการเสริมสร้างองค์ความรู้ภายในชุมชนให้เข้มแข็งขึ้น 3) แนวทางการพัฒนาในการสร้างระบบน้ำที่ยั่งยืนต้องอาศัยทั้งการมีส่วนร่วมของสมาชิกชุมชนและการสนับสนุนด้านเทคนิคและโครงสร้างพื้นฐาน ในชุมชนบ้านห้วยหอย สมาชิกทุกกลุ่มมีส่วนร่วมในการวิเคราะห์ปัญหา ออกแบบระบบน้ำ และพัฒนาองค์ความรู้ด้านคุณภาพน้ำ การก่อสร้างและบำรุงรักษาระบบน้ำง่าย ๆ รวมถึงสุขาภิบาล ทำให้ชุมชนสามารถดูแลระบบน้ำด้วยตนเองอย่างต่อเนื่อง ระบบเฝ้าระวังและติดตามผลแบบมีส่วนร่วมช่วยสร้างวินัยและวัฒนธรรมการดูแลร่วมกัน ขณะเดียวกันเครือข่ายความร่วมมือกับภาคีภายนอกช่วยเสริมศักยภาพและการเข้าถึงทรัพยากร ทำให้ระบบน้ำของชุมชนมีประสิทธิภาพ เหมาะสมกับบริบท และสร้างความยั่งยืนด้านทรัพยากรน้ำในระยะยาว
เอกสารอ้างอิง
กรมทรัพยากรนํ้า. (2551). ร่าง เอกสารสภาพรวมทรัพยากรนํ้าแห่งชาติ. นครหลวงเวียงจันทร์ สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว: กรมทรัพยากรน้ำ องศ์กรทรัพยากรน้ำและสิ่งแวดล้อม.
กรมสถิติ. (2561). สถิติประจำปี 2561. นครหลวงเวียงจันทน์: กรมสถิติ กระทรวงแผนการและการลงทุน สาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว.
จำนนท์ ศรีเกตุ, พรนภา เตียสุทธิกุล และเบญจภา ไกรทอง. (2563). การมีส่วนร่วมของประชาชนในการปรับปรุงคุณภาพน้ำประปาหมู่บ้านตำบลคลองน้ำใส อำเภออรัญประเทศ จังหวัดสระแก้ว. วารสารวไลยอลงกรณ์ปริทัศน์, 10(1), 93-108.
พิมพ์นิภา จินตานพันธ์, พระมหาวีระศักดิ์ อภินนฺทเวที และอำนาจ บัวศิริ. (2565). รูปแบบการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำเพื่อการบริโภคอุปโภคแบบครบวงจรโดยการมีส่วนร่วมภาคประชาชนเพื่อชุมชนสันติสุข: กรณีศึกษาอำเภอถลาง จังหวัดภูเก็ต. วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร, 10(1), 175-185.
สามารถ ใจเตี้ย และสิวลี รัตนปัญญา. (2566). การจัดการระบบประปาหมู่บ้านในภาวะภัยแล้งในพื้นที่ชุมชนลุ่มน้ำลี้ตอนบนจังหวัดลำพูน. วารสารสังคมศาสตร์บูรณาการ มหาวิทยาลัยมหิดล, 10(1), 51-64.
สุมินตรา หมาดหลู,พัณณิตา สุภาพโรจน์,เดโช แขน้ำแก้ว, พงศ์ประสิทธิ์ อ่อนจันทร์ และเชษฐา มุหะหมัด. (2567). แนวทางการพัฒนาการมีส่วนร่วมในการจัดการน้ำ กรณีศึกษาธนาคารน้ำใต้ดิน บ้านดอนฆ้อ หมู่ที่ 2 ตำบลนาเรียง อำเภอพรหมคีรี จังหวัดนครศรีธรรมราช. วารสารการพัฒนาเชิงพื้นที่และนโยบาย, มหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช, 1(1), 1-11.
สุรศักด์ นุ่มมีศรี. (2545). การจัดการทรัพยากรน้ำเพื่อการอุปโภคและบริโภคในพื้นที่ลุ่มน้ำยวม จังหวัดแม่ฮ่องสอน. วารสารวิจัยราชภัฏเชียงใหม่ วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่, 3(2), 170-184.
Asian Development Bank. (2020). Lao PDR: Water Supply and Sanitation Sector Assessment. Retrieved June 23, 2025, from https://documents1. worldbank.org/
UNICEF & World Health Organization. (2023). Progress on Drinking Water, Sanitation and Hygiene. Retrieved June 23, 2025, from https://www.unwater.org
UNICEF Lao PDR. (2023). Water, Sanitation and Hygiene Program Report. Retrieved June 23, 2025, from https://www.unwater.org
United Nations. (2023). The Sustainable Development Goals Report. UN Publications. Retrieved June 23, 2025, from https://sdgs.un.org
World Bank. (2015). Lao PDR Water and Sanitation Project Implementation Report. Retrieved June 23, 2025, from https://documents.worldbank.org/
World Health Organization. (2025). Drinking-water fact sheet. Retrieved from WHO. Retrieved June 23, 2025, from https://www.who.int
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารสันติสุขปริทรรศน์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
