การพัฒนานวัตกรรมการกำจัดขยะในสวนทุเรียนของเกษตรกรจังหวัดจันทบุรี

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) สำรวจสภาพการกำจัดขยะในสวนทุเรียนของเกษตรกรจังหวัดจันทบุรี (2) พัฒนานวัตกรรมการกำจัดขยะในสวนทุเรียน และ (3) ประเมินผลนวัตกรรมการกำจัดขยะในสวนทุเรียนของเกษตรกรจังหวัดจันทบุรี งานวิจัยเป็นการวิจัยเชิงพัฒนา โดยใช้รูปแบบการวิจัยแบบผสมผสานวิธี ประชากรที่ใช้ในการศึกษา ได้แก่ เกษตรกรผู้ปลูกทุเรียนในจังหวัดจันทบุรี กลุ่มตัวอย่างคัดเลือกแบบเจาะจง ประกอบด้วยเกษตรกรจำนวน 18 คน ผู้ให้ข้อมูลสำคัญจำนวน 10 คน และผู้เข้าร่วมสนทนากลุ่มจำนวน 8 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์เชิงลึก และแบบสนทนากลุ่ม การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณใช้สถิติพรรณนา ได้แก่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพวิเคราะห์ด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการวิจัยพบว่า (1) สภาพการกำจัดขยะในสวนทุเรียนของเกษตรกรมีปัญหาหลัก 3 ประการ ได้แก่ ปริมาณขยะทุเรียนที่มากเกินไป การขาดความรู้ด้านการจัดการขยะ และการขาดเครื่องมือหรืออุปกรณ์ที่เหมาะสม (2) การพัฒนานวัตกรรมการกำจัดขยะสามารถแปรรูปเปลือกทุเรียนเป็นปุ๋ยอินทรีย์ โดยมีคุณสมบัติทางเคมีอยู่ในเกณฑ์มาตรฐานของกรมวิชาการเกษตร และ (3) ผลการประเมินนวัตกรรมพบว่า ปุ๋ยอินทรีย์จากเปลือกทุเรียนช่วยปรับปรุงคุณภาพดิน เพิ่มความชื้นในดิน ส่งเสริมการเจริญเติบโตของต้นทุเรียน และสร้างความพึงพอใจแก่เกษตรกรในระดับสูง องค์ความรู้จากการวิจัยสะท้อนให้เห็นรูปแบบการจัดการขยะในสวนทุเรียนเชิงระบบ ประกอบด้วยกระบวนการต้นน้ำ กลางน้ำ และปลายน้ำ ซึ่งสามารถใช้เป็นแนวทางในการพัฒนานวัตกรรมการจัดการขยะทางการเกษตรอย่างยั่งยืน และส่งเสริมเศรษฐกิจชุมชนควบคู่กับการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม