แนวทางการสืบสวนปราบปรามเครือข่ายการค้ายาเสพติดบนสื่อสังคมออนไลน์

พร้อมพงษ์ สนิทกลาง

ผู้แต่ง

พร้อมพงษ์ สนิทกลาง คณะตำรวจศาสตร์ โรงเรียนนายร้อยตำรวจ

คำสำคัญ:

เครือข่ายการค้ายาเสพติด, สื่อสังคมออนไลน์, แนวทางการสืบสวนปราบปราม

บทคัดย่อ

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาปัญหาและอุปสรรคในการสืบสวนปราบปรามเครือข่ายการค้ายาเสพติดบนสื่อสังคมออนไลน์ 2) เสนอแนวทางการสืบสวนปราบปรามเครือข่ายการค้ายาเสพติดบนสื่อสังคมออนไลน์ การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยแบบเชิงคุณภาพ โดยการสัมภาษณ์เชิงลึกผู้ให้ข้อมูลสำคัญกลุ่มเป้าหมายที่มาจากการคัดเลือกไว้แบบเฉพาะเจาะจง จำนวนทั้งสิ้น 21 คน ได้แก่ เจ้าหน้าที่ผู้ปฏิบัติงานด้านการสืบสวนปราบปรามยาเสพติด ผู้ทรงคุณวุฒิด้านอาชญาวิทยาและกระบวนการยุติธรรม ผู้ทรงคุณวุฒิด้านกฎหมาย ผู้ทรงคุณวุฒิด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ และผู้ให้บริการภาคเอกชน เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แบบสัมภาษณ์ วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา

ผลการวิจัยพบว่า 1. ปัญหาและอุปสรรคในการสืบสวนปราบปรามเครือข่ายการค้ายาเสพติดบนสื่อสังคมออนไลน์ ได้แก่ ปัญหาและอุปสรรคด้านการอำพรางตัวตนบนสื่อสังคมออนไลน์ ปัญหาและอุปสรรคด้านการสืบสวนเส้นทางการเงิน ปัญหาและอุปสรรคด้านกฎหมาย ปัญหาและอุปสรรคด้านบุคลากร ปัญหาและอุปสรรคด้านงบประมาณ ปัญหาและอุปสรรคด้านเครื่องมือและอุปกรณ์ ปัญหาและอุปสรรคด้านการจัดการ และปัญหาและอุปสรรคด้านการประสานความร่วมมือระหว่างภาครัฐและภาคเอกชน 2. แนวทางการสืบสวนปราบปรามเครือข่ายการค้ายาเสพติดบนสื่อสังคมออนไลน์อง ได้แก่ ข้อเสนอแนะทางการสืบสวนและรวบรวมพยานหลักฐาน ข้อเสนอแนะด้านบุคลากร ข้อเสนอแนะด้านงบประมาณ ข้อเสนอแนะด้านอุปกรณ์และเครื่องมือเทคโนโลยี ข้อเสนอแนะด้านการบริหารจัดการ ข้อเสนอแนะด้านกฎหมาย และข้อเสนอแนะด้านการประสานความร่วมมือระหว่างภาครัฐและภาคเอกชน องค์ความรู้ใหม่ คือ แนวทางการสืบสวนปราบปรามเครือข่ายค้ายาเสพติดบนสื่อสังคมออนไลน์ประกอบด้วย การสืบสวนแสวงหาข้อเท็จจริงและพยานหลักฐาน การประสานข้อมูลระหว่างหน่วยงานภาครัฐและภาคเอกชนที่เกี่ยวข้อง การรวบรวมข้อเท็จจริงและพยานหลักฐาน การวางแผนจับกุมเครือข่ายการค้ายาเสพติดบนสื่อสังคมออนไลน์ และการวางแผนจับกุมเครือข่ายการค้ายาเสพติดบนสื่อสังคมออนไลน์

เอกสารอ้างอิง

กนิษฐา ไทยกล้า และชัยสิริ อังกุระวรานนท์. (2563). การตลาดและการกระทำความผิดที่เกี่ยวข้องกับสารเสพติดบนโลกอินเทอร์เน็ต. วารสารสำนักงาน ป.ป.ส., 36(1), 28-37.

กนิษฐา ไทยกล้า. (2565). รายงานฉบับสมบูรณ์ตลาดการค้ายาเสพติดในประเทศไทย. เชียงใหม่:สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์สุขภาพ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

กนิษฐา ไทยกล้า. (2566). การตลาดและการขายยาเสพติดบนโลกอินเทอร์เน็ต ในปี พ.ศ. 2566. เชียงใหม่: สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์สุขภาพ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.

กิจชัยยะ สุรารักษ์. (2562). “บิตคอยน์”: สินทรัพย์ในยุคดิจิทัลกับการตกเป็นเครื่องมือประกอบอาชญากรรม. วารสารสถาบันวิชาการป้องกันประเทศ, 11(2), 10-17.

นทนนท์ นามประเสริฐ. (2566). แนวทางการสืบสวนคดีฉ้อโกงออนไลน์: กรณีศึกษาจังหวัดขอนแก่น. วารสารอาชญาวิทยาและนิติวิทยาศาสตร์, 9(2), 33-52.

ปรเมศวร์ กุมารบุญ. (2061). การส่งเสริมการศึกษาในวิชาอาชญากรรมไซเบอร์. วารสารวิชาการอาชญาวิทยาและนิติวิทยาศาสตร์, 4(2), 67–81.

สำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามยาเสพติด. (2565). รายงานผลการดำเนินงานป้องกันและปราบปรามยาเสพติด ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2565. (ม.ป.ท.). สืบค้นเมื่อ 21 มกราคม 2568, จาก https://www.oncb.go.th/Home/PublishingImages/Pages/ITA/report/O13รายงานผลการดำเนินงานตามแผนปฎิบัติราชการประจำปีงบประมาณพ.ศ.2565.pdf

Boehnke, J., Loupos, P. & Gu, Y. (2023). Social drug dealing: how peer-to-peer fintech platforms have transformed illicit drug markets. Annals of Operations Research, 335, 645–663.

Demant, J. & Bakken, S. (2019). Technology-facilitated drug dealing via social media in the Nordic countries. EMCDDA. Retrieved March 23, 2025, from https://www.euda.europa.eu/drugs-library/technology-facilitated-drug-dealing-social-media-nordic-countries_en

Horan, C. & Saiedian, H. (2021). Cyber Crime Investigation: Landscape, Challenges, and Future Research Directions. Journal of Cybersecurity and Privacy, 1(4), 580-596.

Mariam, D. C. & Florian, J. E. (2019). The Politics of Cybersecurity: Balancing Different Roles of the State. StAntony’s International Review, 15(1), 37-57.

van der Sanden, R., Wilkins, C., Rychert, M., & Barratt, M. J. (2022). Choice of social media platform or encrypted messaging app to buy and sell illegal drugs. International Journal of Drug Policy, 108, 103819.