ยุทธศาสตร์การจัดทำแผนชุมชนแบบมีส่วนร่วมของชุมชนในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา

บทคัดย่อ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษายุทธศาสตร์การจัดทำแผนชุมชนแบบมีส่วนร่วมของชุมชนในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา และ 2) เสนอยุทธศาสตร์การจัดทำแผนชุมชนแบบมีส่วนร่วมที่เหมาะสมกับบริบทของจังหวัดพระนครศรีอยุธยา การวิจัยนี้เป็นการวิจัยแบบผสมผสาน ประกอบด้วยการวิจัยเชิงปริมาณและการวิจัยเชิงคุณภาพ ประชากรที่ใช้ในการวิจัยเชิงปริมาณ ได้แก่ ประชาชนที่อาศัยอยู่ในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา กลุ่มตัวอย่างจำนวน 400 คน ได้มาด้วยวิธีการสุ่มตามสัดส่วนพื้นที่ ส่วนการวิจัยเชิงคุณภาพใช้ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 30 คน ประกอบด้วยผู้นำชุมชน ตัวแทนหน่วยงานในระดับจังหวัด และผู้เชี่ยวชาญด้านการพัฒนาชุมชน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเชิงปริมาณ คือ แบบสอบถามเกี่ยวกับการมีส่วนร่วมของประชาชนในการจัดทำแผนชุมชนแบบมีส่วนร่วม ครอบคลุม 6 ด้าน ได้แก่ ด้านการรับรู้ข้อมูลข่าวสาร ด้านการคิดพัฒนา ด้านการตัดสินใจ ด้านการปฏิบัติ ด้านการติดตามประเมินผล และด้านการรับประโยชน์ ส่วนการวิจัยเชิงคุณภาพใช้แบบสัมภาษณ์เชิงลึกแบบกึ่งมีโครงสร้างและการสนทนากลุ่ม สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณ ได้แก่ ค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ขณะที่การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพใช้การวิเคราะห์เนื้อหา

ผลการวิจัยพบว่า 1) ระดับการมีส่วนร่วมของประชาชนในการจัดทำแผนชุมชนแบบมีส่วนร่วมของชุมชนในจังหวัดพระนครศรีอยุธยา โดยภาพรวมอยู่ในระดับปานกลาง เมื่อพิจารณาเป็นรายด้านทั้ง 6 ด้าน พบว่า ด้านการคิดพัฒนามีค่าเฉลี่ยสูงที่สุด ขณะที่ด้านการรับประโยชน์มีค่าเฉลี่ยต่ำที่สุด สะท้อนให้เห็นว่าประชาชนมีโอกาสในการเสนอความคิดเห็นและแนวคิดในการพัฒนาชุมชนในระดับหนึ่ง แต่ยังไม่สามารถเข้าถึงผลลัพธ์จากการนำแผนไปสู่การปฏิบัติได้อย่างชัดเจน 2) การเสนอยุทธศาสตร์การจัดทำแผนชุมชนแบบมีส่วนร่วมที่เหมาะสม จำเป็นต้องมุ่งเน้นการพัฒนากระบวนการมีส่วนร่วมของประชาชนอย่างเป็นระบบ ครอบคลุมทุกขั้นตอนของการจัดทำแผน ตั้งแต่การรับรู้ข้อมูลข่าวสาร การร่วมคิดและตัดสินใจ การนำแผนไปปฏิบัติ ตลอดจนการติดตามประเมินผลและการรับประโยชน์จากการพัฒนา องค์ความรู้จากการวิจัย คือ รูปแบบกระบวนการจัดทำแผนชุมชนแบบมีส่วนร่วมที่บูรณาการการมีส่วนร่วมของประชาชน การกำหนดแผนหรือยุทธศาสตร์ การนำแผนไปปฏิบัติ และการติดตามประเมินผล ซึ่งสามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการพัฒนาแผนชุมชนในพื้นที่อื่นที่มีบริบทใกล้เคียงกันได้