หลักพุทธธรรมในการพัฒนาสมรรถนะครู
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอหลักพุทธธรรมในการพัฒนาสมรรถนะครู ผลการศึกษาพบว่า หลักพุทธธรรมในการพัฒนาสมรรถนะครู ได้แก่ 1) หลักไตรสิกขา คือ ข้อปฏิบัติ 3 ขั้น คือ (1) อธิสีลสิกขา คือ การฝึกฝนพัฒนาด้านพฤติกรรม ทางกายและวาจา ให้มีความสัมพันธ์กับสิ่งแวดล้อมอย่างถูกต้อง (2) อธิจิตสิกขา คือ การพัฒนาคุณภาพจิต ซึ่งเอื้อต่อการมีชีวิตที่ดีงาม และพร้อมที่จะใช้งานในทางปัญญาอย่างได้ผลดีที่สุด (3) อธิปัญญาสิกขา เป็นลักษณะของการทำความเข้าใจในความรู้ต่างๆ และเป็นการฝึกอบรมแห่งการรู้ การเห็น การรู้แจ้งแทงตลอดตามที่เป็นจริง 2) หลักอิทธิบาทธรรม คือ องค์ธรรมที่นำไปสู่ความสำเร็จ สูตรแห่งความสำเร็จ 4 ประการ ได้แก่ (1) ฉันทะ คือ ความพอใจ ความชอบใจ ความรักในสิ่งนั้นๆ เป็นองค์ธรรมลำดับต้นของอิทธิบาทที่จะสามารถกำหนดเงื่อนไขไว้ก่อนที่สุดเพราะหากความพอใจไม่เกิดขึ้นองค์ธรรมอื่นๆ ก็จะไม่เกิดขึ้น (2) วิริยะ คือ ความพากเพียรเป็นองค์กรที่จะขับเคลื่อน หรือสืบต่อความพอใจในแรงกระตุ้นจากฉันทะ (3) จิตตะ คือ ความตั้งใจในสิ่งที่มีความพอใจและความเพียรที่เกิดขึ้น เพื่อกำหนดเป้าหมายของการกระทำอย่างชัดเจน หรือเพื่อทำให้เป้าหมายบรรลุไปแต่ละอย่าง และ (4) วิมังสา คือ ความคิดพิจารณาอย่างรอบคอบอันเป็นคุณลักษณ์ของปัญญาในการคิดวิเคราะห์เพื่อทำให้บรรลุเป้าหมายให้รวดเร็วที่สุด
Article Details
เอกสารอ้างอิง
คณะกรรมการอิสระเพื่อการปฏิรูปการศึกษา. (2562). แผนการปฏิรูปประเทศด้านการศึกษา. สืบค้นจาก http://nscr.nesdc.go.th/.
คลังสารสนเทศของสภานิติบัญญัติ. (2564). ข้อเสนอการปฏิรูปการศึกษาในทศวรรษที่สอง (พ.ศ. 2552-2561). สืบค้นจาก https://dl.parliament.go.th/handle/20.500.13072/544715.
บุญมี แท่นแก้ว. (2539). จริยศาสตร์. กรุงเทพฯ: โอเดียนสโตร์.
ปิ่น มุทุกกันต์. (2508). มงคลชีวิตภาค 2. กรุงเทพฯ: คลังวิทยา
พระเทพดิลก (ระแบบ ฐิตญาโณ). (2548). อธิบายหลักธรรมตามหมวดจากนวโกวาท. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ธรรมสภา.
พระเทพวิสุทธิกวี (ปัญญานันทภิกขุ). (2541). พจนานุกรมธรรมของท่านปัญญานันทะ. กรุงเทพฯ: สหธรรมิก.
พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยุตฺโต). (2539). ลักษณะแห่งพระพุทธศาสนา. (พิมพ์ครั้งที่ 5). กรุงเทพฯ: มูลนิธิพุทธธรรม.
พระปลัดสุทธิศักดิ์ สมฺปณฺณเมธี และสมควร นามสีฐาน. (2565). พุทธวิธีการจัดการเรียนรู้เพื่อพัฒนาผู้เรียนตามแบบไตรสิกขา. วารสาร มจร อุบลปริทรรศน์, 7(3), 578-587.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ.ปยุตฺโต). (2558). หัวใจพระพุทธศาสนา. สืบค้นจาก https://www.mcu.ac.th/article/detail/14339.
พระมหาพรศักดิ์ วรสกโก (บัวทอง), พระมหาญาณวัฒน์ ฐิตวฑฺฒโน และลำพอง กลมกูล. (2565). องค์ประกอบของสมรรถนะความเป็นครูตามหลักพุทธธรรมของครูโรงเรียนประถมศึกษา สังกัดกรุงเทพมหานคร วารสารบวรสหการศึกษาและมนุษยสังคมศาสตร์, 3(2), 1-10.
พระอุปติสสเถระ. (2548). วิมุตติมรรค (พระเทพโสภณ (ประยูร ธมฺมจิตฺโต), ผู้แปล). กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พุทธทาสภิกขุ. (2518). สุญญตา. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์ธรรมสภา.
พุทธทาสภิกขุ. (2537). ฆราวาสธรรม. (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพฯ: สุขภาพใจ.
พุทธทาสภิกขุ. (2551). แก่นพุทธศาสน์. สุราษฎร์ธานี: ธรรมทานมูลนิธิ.
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทยฉบับมหาจุฬาลงกรราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรราชวิทยาลัย.
มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลพระนคร. (2564). แนวทางการพัฒนาระบบสมรรถนะเพื่อพัฒนาการบริหารทรัพยากรบุคคล. สืบค้นจาก http://competency.rmutp.ac.th/บทนำ/.
ระวี ภาวิไล. (2557). หัวใจของศาสนาพุทธ. กรุงเทพฯ: มูลนิธิโกมลคีมทอง.
สนอง วรอุไร. (2550). ทำชีวิตให้ได้ดีและมีสุข. (พิมพ์ครั้งที่ 10). กรุงเทพฯ: อมรินทร์.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2564). แผนพัฒนาการศึกษาขั้นพื้นฐาน (พ.ศ.2564-2565). สืบค้นจาก http://www.bopp.go.th/?p=1481.
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2558). ทิศทางของแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 12. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติสำนักนายกรัฐมนตรี.
อรุณรัชช์ ศาสตร์สกุล. (2565). การบริหารงานวิชาการด้านการจัดการเรียนการสอนตามหลักอิทธิบาท 4 ในวิกฤติการณ์โควิด 19. วารสาร มจร บาฬีศึกษาพุทธโฆสปริทรรศน์, 8(1), 128-141.
Boam, R., & Sparrow, P. (1992). Designing and Achieving Competency: Competency-Based Approach to Development People and Organization. London: McGraw-Hill.
Boyatzis, R.E. (1982). The competent manager: A model for effective performance. New York: John Wiley & Sons.
McClelland, D.C. (1975). A Competency model for human resource management specialists to be used in the delivery of the human resource management cycle. Boston: Mcber.
