การตรวจพิจารณาและกำหนดประเภทภาพยนตร์ตามพระราชบัญญัติภาพยนตร์และวีดิทัศน์ พ.ศ. 2551 : การพิจารณาภาพยนตร์เกี่ยวกับเหตุการณ์ร่วมสมัย เปรียบเทียบกรณีตามกฎหมายเยอรมัน (คำพิพากษาศาลปกครองสูงสุดที่ อร. 7/2567) - พิมพ์อักษร, วิชญ์พาส (วารสารวิชาการศาลปกครอง, 2025)
คำพิพากษาศาลปกครองสูงสุดที่ อร. 7/2567 เป็นคำพิพากษาในคดีพิพาทเกี่ยวกับการที่หน่วยงานทางปกครองหรือเจ้าหน้าที่ของรัฐกระทำการโดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย และการกระทำละเมิดของหน่วยงานทางปกครองหรือเจ้าหน้าที่ของรัฐอันเกิดจากการใช้อำนาจตามกฎหมาย ซึ่งผู้ฟ้องคดีทั้งสองขอให้ศาลมีคำพิพากษาหรือคำสั่งเพิกถอนคำสั่งไม่อนุญาตให้นำภาพยนตร์ เรื่อง “เชคสเปียร์ต้องตาย” ออกฉาย ให้เช่า แลกเปลี่ยน หรือจำหน่ายในราชอาณาจักร และคำวินิจฉัยอุทธรณ์ที่ให้ยกอุทธรณ์ของผู้ฟ้องคดีทั้งสอง และให้ผู้ถูกฟ้องคดีร่วมกันชดใช้ค่าเสียหายจากการออกคำสั่งทางปกครองดังกล่าว โดยศาลปกครองชั้นต้นเห็นว่า คำสั่งทางปกครองทั้ง 2 ฉบับ ชอบด้วยกฎหมายจึงพิพากษายกฟ้องแต่ศาลปกครองสูงสุดเห็นว่า คำสั่งทางปกครองทั้ง 2 ฉบับ ไม่ชอบด้วยกฎหมายจึงพิพากษากลับคำพิพากษาของศาลปกครองชั้นต้นซึ่งเป็นเพิกถอนคำสั่งทางปกครองทั้ง 2 ฉบับ และให้จ่ายค่าสินไหมทดแทนพร้อมดอกเบี้ยให้แก่ผู้ฟ้องคดี เนื่องจากศาลปกครองชั้นต้นและศาลปกครองสูงสุดในคดีนี้ได้วินิจฉัยข้อเท็จจริงโดยละเอียด โดยเฉพาะอย่างยิ่ง ในการพิจารณาเนื้อหาของภาพยนตร์ทั้งเรื่องจากองค์ประกอบโดยรวม ซึ่งศาลปกครองทั้ง 2 ชั้นศาล เห็นว่า ภาพยนตร์เรื่องดังกล่าวเป็นเหตุการณ์ร่วมสมัยซึ่งอาจมีที่มาจากเหตุการณ์ภายในประเทศเช่นเดียวกัน แต่ศาลปกครองสูงสุดเห็นต่างจากศาลปกครองชั้นต้น บทวิเคราะห์คดีนี้จึงวิเคราะห์ประเด็นดังกล่าวโดยเปรียบเทียบกับกฎหมายเยอรมันใน 2 ประเด็น คือ (1) อำนาจตามกฎหมายในการตรวจพิจารณาภาพยนตร์ ที่ประกอบด้วย การคุ้มครองเสรีภาพในการสร้างภาพยนตร์ตามกฎหมายไทย ฐานอำนาจตามกฎหมายของคณะกรรมการพิจารณาภาพยนตร์และวีดิทัศน์ การใช้อำนาจของคณะกรรมการพิจารณาภาพยนตร์และวีดิทัศน์ การคุ้มครองเสรีภาพในการสร้างภาพยนตร์ตามกฎหมายเยอรมัน การจำกัดเสรีภาพในการสร้างภาพยนตร์ตามประมวลกฎหมายอาญาเยอรมัน และการจำกัดเสรีภาพในการสร้างภาพยนตร์ตามกฎหมายเยอรมันที่มุ่งคุ้มครองเยาวชน และ (2) แนวทางการตรวจพิจารณาภาพยนตร์ ที่ประกอบด้วย ความหมายและลักษณะของ “การก่อให้เกิดการแตกความสามัคคีระหว่างคนในชาติ” การพิจารณาเนื้อหาและองค์ประกอบโดยรวมตามที่ปรากฏในภาพยนตร์ และการพิจารณาเนื้อหาเกี่ยวกับเหตุการณ์ร่วมสมัย