ความสัมพันธ์ทางอำนาจพิเศษตามกฎหมายมหาชน - ชัยวิเศษ นิติกร (วารสารวิชาการศาลปกครอง, 2023)
ข้อความคิดว่าด้วยความสัมพันธ์ทางอำนาจพิเศษตามกฎหมายมหาชนเป็นข้อความคิดที่มีความสำคัญอย่างยิ่งในการปรับใช้กฎหมายปกครองในความสัมพันธ์ที่บุคคลกับรัฐมีความใกล้ชิดกันมากเป็นพิเศษ เช่น ความสัมพันธ์ระหว่างรัฐกับข้าราชการ ความสัมพันธ์ระหว่างรัฐกับผู้ต้องขัง และความสัมพันธ์ระหว่างรัฐกับนักเรียนหรือนักศึกษา ซึ่งในตำราหรือคำอธิบายกฎหมายปกครองมักจะอธิบายว่า ความสัมพันธ์นี้เป็นความสัมพันธ์ที่ฝ่ายปกครองมีอำนาจพิเศษที่จะสั่งการให้บุคคลที่อยู่ภายในความสัมพันธ์นี้ปฏิบัติหรืองดเว้นการปฏิบัติอย่างไรก็ได้ เพื่อให้บรรลุวัตถุประสงค์ของกิจการทางปกครองที่ฝ่ายปกครองต้องการโดยไม่ต้องมีกฎหมายให้อำนาจ แต่ในยุคที่รัฐสมัยใหม่ได้รับรองสิทธิและเสรีภาพของบุคคลไว้ในรัฐธรรมนูญ และบัญญัติไว้ในรัฐธรรมนูญโดยชัดแจ้งว่าสิทธิและเสรีภาพของบุคคลนั้นจะถูกจำกัดได้แต่โดยกฎหมายหรืออาศัยอำนาจแห่งกฎหมาย ทำให้ข้อความคิดว่าด้วยความสัมพันธ์ทางอำนาจพิเศษถูกท้าทายโดยนักนิติศาสตร์สมัยใหม่มากขึ้น ในบทความนี้จึงมุ่งที่จะศึกษาความเป็นมาของข้อความคิดว่าด้วยความสัมพันธ์ทางอำนาจพิเศษทั้งในระบบกฎหมายไทยและระบบกฎหมายต่างประเทศ รวมถึงศึกษาถึงความเปลี่ยนแปลงและความเสื่อมถอยของข้อความคิดดังกล่าว นอกจากนี้ บทความนี้ยังได้เสนอแนะแนวทางแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นจากความสัมพันธ์ทางอำนาจพิเศษตามกฎหมายมหาชน เพื่อให้การดำเนินการเกี่ยวกับนิติสัมพันธ์ดังกล่าวของฝ่ายปกครองสอดคล้องกับการปกครองในระบอบเสรีประชาธิปไตยและหลักนิติรัฐ