วิเคราะห์วิบัติในพยสนสูตร

บทคัดย่อ

บทความนี้มุ่งศึกษาวิเคราะห์วิบัติในพยสนสูตร ผลการศึกษาพบว่า วิบัติที่ปรากฏในคัมภีร์พระพุทธศาสนานั้นสามารถสรุปได้ เป็น 4 กรณี คือ 1) วิบัติแห่งญาติ 2) วิบัติแห่งโภคะ 3) วิบัติเพราะโรค 4) วิบัติแห่งศีล ความวิบัติเหล่านี้เป็นความหายนะ ความเสียหายอันเกิดขึ้นกับบุคคล หน่วงงาน องค์กร สถาบัน สังคม เมื่อความวิบัติเกิดขึ้นในที่ใด สังคมใด ความเสื่อมเสียความเสียหายก็กิดขึ้นในที่นั้น สำหรับในพระพุทธศาสนา พระพุทธเจ้ามักจะสอนให้พระภิกษุสงฆ์สำรวนในศีลเพราะศีลวิบัติจะเป็นตัวเชื่อให้ไปถึงวิบัติตัวที่สอง สามและสี่ต่อไป วิบัติที่ปรากฏในพยสนสูตรนั้น พบว่า ความวิบัติแห่งจะเกิดขึ้นได้ก็ต้องอาศัยอำนาจของทิฎฐิเป็นตัวชี้นำ และเป็นตัวผลักดัน ให้กระทำเพราะความไม่รู้ตามความเป็นจริง ความหลงผิดคิดว่าสิ่งที่ตนคิดหรือกระทำนั้นเป็นความถูกต้อง เมื่อความไม่รู้เข้าครอบงำจิตบวกกับความหลงผิด คิดสำคัญตนว่า คิดถูก กระทำถูกทั้งทางกาย วาจา และใจ ขาดความรอบครอบในการดำเนินชีวิต ขาดการคิดพิจารณาในสิ่งที่ตนกระทำทั้งทางกาย วาจา และใจ ว่าจะเป็นผลดีหรือร้ายต่อตนเองหรือต่อบุคคลอื่น มักยึดเอาความคิดตนเองเป็นใหญ่ ไม่สนใจสิ่งรอบข้าง หรือสังคมรอบตัว ขอแค่เพียงสิ่งที่ทำลงไป หรือการพูดออกไป ด้วยความพอใจของตน ด้วยความหลงสำคัญตนว่าถูกต้อง ไม่สนใจว่าจะสร้างปัญหาให้กับคนอื่นอย่างไร ด้วยเหตุนี้ ความวิบัติแห่งญาติ ความวิบัติแห่งโภคะ หรือความวิบัติแห่งโรค ความวิบัติแห่งศีล จึงมักเริ่มต้นที่ความวิบัติแห่งทิฎฐิ