ภูมิปัญญาผลิตภัณฑ์แปรรูปจากมะพร้าวชุมชนท่าคา ตำบลท่าคา อำเภออัมพวา จังหวัดสมุทรสงคราม

บทคัดย่อ

          งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาภูมิหลังและพัฒนาการของการใช้ประโยชน์จากมะพร้าวของชุมชนท่าคาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน 2) เพื่อศึกษาวิวัฒนาการทางภูมิปัญญาของชาวบ้านชุมชนท่าคาในการประยุกต์คิดค้นสิ่งประดิษฐ์รูปแบบต่างๆ จนเกิดเป็นผลิตภัณฑ์จากมะพร้าว และ 3) เพื่อศึกษาแนวทางการพัฒนาและยกระดับผลิตภัณฑ์จากมะพร้าวรูปแบบใหม่ตามความต้องการของตลาด โดยมีการสุ่มตัวอย่างจากประชากรและกลุ่มตัวอย่าง ซึ่งประกอบด้วยสมาชิกกลุ่มวิสาหกิจชุมชนแปรรูปผลิตภัณฑ์จากก้านมะพร้าว 5 ราย ผู้ใหญ่บ้านและผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน หมู่ที่ 6 2 ราย ผู้ประกอบการจำหน่ายผลิตภัณฑ์จากมะพร้าว 2 กลุ่ม 5 ราย ปราชญ์ชาวบ้านด้านการจักสานทางมะพร้าว 3 ราย และนักท่องเที่ยวในตลาดน้ำชุมชนท่าคา 15 ราย รวมจำนวน 30 ราย  มีการเก็บรวบรวมข้อมูลแบบสังเกต แบบสัมภาษณ์ และการสนทนากลุ่ม และใช้การวิจัยแบบผสมผสานทั้งเชิงคุณภาพและเชิงปริมาณเพื่อให้ได้ผลลัพธ์ที่รอบด้านสมบูรณ์มากยิ่งขึ้น

          ผลการศึกษา พบว่าภูมิปัญญาผลิตภัณฑ์แปรรูปจากมะพร้าวชุมชนท่าคา ได้ใช้ประโยชน์จากมะพร้าวที่เป็นวัสดุเหลือใช้ในท้องถิ่นให้เกิดประโยชน์ สร้างมูลค่า คุณค่าและรายได้ให้แก่ครอบครัว และชุมชน ซึ่งเกิดจากภูมิปัญญา ความคิดสร้างสรรค์ ประสบการณ์ฝีมือ ทักษะ ที่สืบทอดกันมาตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน จนเกิดเป็นผลิตภัณฑ์ที่หลากหลายตามวิถีชีวิต วัฒนธรรม ค่านิยม เทคโนโลยี การแข่งขัน และความเจริญที่เปลี่ยนไป ทำให้ผู้คน ต้องเรียนรู้ พัฒนา ปรับตัว เพื่อการดำรงชีพ ถึงแม้วัสดุจะมาจากธรรมชาติสามารถย่อยสลายได้ง่าย และเป็นวัสดุในท้องถิ่น มีต้นทุนต่ำ แต่ผลิตภัณฑ์ที่ได้เป็นผลงานที่มีความประณีต ผู้ผลิตต้องใช้เวลาและจินตนาการในการออกแบบ และต้องมีใจรักในงานศิลปะ มีความเพียร พยายามและความอดทนเป็นอย่างสูง ซึ่งในปัจจุบันพบว่ามีเฉพาะผู้สูงอายุที่อยู่ในชุมชนเป็นผู้ผลิต จึงทำให้สินค้ามีจำหน่ายไม่เพียงพอต่อความต้องการของตลาด ทั้งนี้ควรมีหน่วยงานภาครัฐหรือภาคเอกชนเข้ามาสนับสนุนหรือให้ความรู้ในการปลุกจิตสำนึกให้คนในชุมชนเห็นถึงความสำคัญ และคุณค่าของภูมิปัญญาการนำวัสดุที่เหลือใช้มาเพิ่มมูลค่าเป็นผลิตภัณฑ์ที่มีเอกลักษณ์และเป็นการเพิ่มรายได้ให้แก่คนในชุมชนอย่างยั่งยืน