การพัฒนาพุทธนวัตกรรมเชิงสร้างสรรค์ 1 วัด 1 Soft Power บนฐานทุนทางศาสนาและวัฒนธรรมผ่านกลไกการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่ายท้องถิ่น เพื่อยกระดับการท่องเที่ยวและเสริมสร้างมูลค่าเศรษฐกิจฐานรากของชุมชนในจังหวัดแม่ฮ่องสอน - พระมหาวีรศักดิ์ สุรเมธี; ภูมาศรี วิราษ; ชนะจันทร์ตา วราภรณ์; ชนะโยธา พรทิวา (วารสารภูมินิเวศพัฒนาอย่างยั่งยืน, 2026)
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาการจัดการซอฟต์พาวเวอร์บนฐานทุนทางศาสนาและวัฒนธรรม 2) พัฒนาพุทธนวัตกรรมเชิงสร้างสรรค์ “1 วัด 1 Soft Power” บนฐานทุนทางศาสนาและวัฒนธรรม และ 3) ขับเคลื่อนพุทธนวัตกรรมเชิงสร้างสรรค์ผ่านกลไกการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่ายท้องถิ่นเพื่อยกระดับการท่องเที่ยวและเสริมสร้างมูลค่าเศรษฐกิจฐานราก เป็นการวิจัยแบบผสานวิธี เครื่องมือที่ใช้ประกอบด้วยแบบสอบถาม การสัมภาษณ์เชิงลึก และการสนทนากลุ่ม กลุ่มตัวอย่างได้แก่ ประชาชนในพื้นที่จำนวน 250 คน และผู้ทรงคุณวุฒิจำนวน 25 คน ข้อมูลเชิงปริมาณวิเคราะห์ด้วยสถิติเชิงพรรณนา ส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพวิเคราะห์ด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) การจัดการซอฟต์พาวเวอร์บนฐานทุนทางศาสนาและวัฒนธรรมอยู่ในระดับมาก โดยด้านการสร้างความร่วมมือและเครือข่ายมีค่าเฉลี่ยสูงที่สุด รองลงมาคือการใช้ทุนทางศาสนาและวัฒนธรรม การพัฒนาบุคลากรและองค์ความรู้ การเผยแพร่และสร้างการรับรู้ และการสร้างมูลค่าเพิ่มทางเศรษฐกิจ ตามลำดับ 2) การพัฒนาพุทธนวัตกรรมเชิงสร้างสรรค์ “1 วัด 1 Soft Power” เป็นกระบวนการบูรณาการหลักธรรมพระพุทธศาสนากับการใช้ซอฟต์พาวเวอร์ในการเสริมบทบาทของวัดในสังคมยุคดิจิทัล พุทธนวัตกรรมถูกใช้เป็นกลไกสร้างการมีส่วนร่วมของชุมชน ส่งเสริมบทบาทวัดให้เป็นศูนย์กลางการเรียนรู้ผ่านกิจกรรมที่ทันสมัย รวมถึงการพัฒนาทักษะอาชีพ การสร้างนวัตกรชุมชนต้นแบบ และการต่อยอดผลิตภัณฑ์ชุมชนตามอัตลักษณ์ท้องถิ่น ตลอดจนการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อขยายคุณค่าทางวัฒนธรรมสู่สังคมร่วมสมัยอย่างเหมาะสม และ 3) การขับเคลื่อนพุทธนวัตกรรมเชิงสร้างสรรค์ผ่านกลไกการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่าย โดยอาศัยความร่วมมือจากวัด หน่วยงานรัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาสังคม กิจกรรมท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์ที่พัฒนาขึ้นช่วยเชื่อมโยงการเรียนรู้จากทุนทางศาสนาและวัฒนธรรมท้องถิ่น เกิดการพัฒนาชุมชนฐานรากอย่างบูรณาการ ตอบสนองความต้องการของทุกภาคส่วน พร้อมรักษาสมดุลระหว่างการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติและวัฒนธรรมท้องถิ่นอย่างยั่งยืน