การบวชป่ากับการพัฒนาศักยภาพชุมชนในการจัดการทรัพยากรและพื้นที่จิตวิญญาณ กรณีศึกษาอำเภออมก๋อย จังหวัดเชียงใหม่ - สุนันตา กฤษตธี; ผาเจริญ วินิจ (วารสารภูมินิเวศพัฒนาอย่างยั่งยืน, 2026)
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์และสังเคราะห์บทบาทของการบวชป่าในฐานะกลไกวัฒนธรรมที่เสริมสร้างศักยภาพชุมชนในการจัดการทรัพยากรธรรมชาติและพื้นที่จิตวิญญาณ กรณีศึกษาอำเภออมก๋อย จังหวัดเชียงใหม่ ภายใต้บริบทความขัดแย้งจากโครงการเหมืองแร่ถ่านหินซึ่งซ้อนทับพื้นที่ทำกิน แหล่งน้ำ และพื้นที่จิตวิญญาณของชุมชนชาติพันธุ์กะเหรี่ยง การศึกษาใช้กรอบแนวคิดการเสริมสร้างศักยภาพชุมชนและการพัฒนาแบบมีส่วนร่วม วิเคราะห์การบวชป่าในเชิงระบบว่าทำหน้าที่เชื่อมโยงมิติวัฒนธรรม ทุนทางสังคม การมีส่วนร่วม ธรรมาภิบาลทรัพยากร และการต่อรองเชิงนโยบายอย่างไร ผลการวิเคราะห์ชี้ให้เห็นว่าการบวชป่ามิได้เป็นเพียงพิธีกรรมทางศาสนา หากแต่เป็นนวัตกรรมทางวัฒนธรรมที่แปรคุณค่าทางจิตวิญญาณให้เป็นบรรทัดฐานสาธารณะและกลไกกำกับการใช้ทรัพยากรอย่างมีจริยธรรม กระบวนการดังกล่าวช่วยเสริมสร้างทุนทางสังคม พัฒนาภาวะผู้นำ และยกระดับศักยภาพของชุมชนจากการเป็นผู้รับผลกระทบไปสู่การเป็นผู้มีบทบาทกำหนดทิศทางการพัฒนาอย่างมีศักดิ์ศรี บทความสังเคราะห์องค์ความรู้ใหม่ในรูปแบบโมเดลการจัดการทรัพยากรโดยชุมชนเชิงบูรณาการ 5 มิติ ได้แก่ วัฒนธรรม ศักยภาพชุมชน การมีส่วนร่วม ธรรมาภิบาล และการต่อรองเชิงนโยบาย ซึ่งสะท้อนแนวทางการพัฒนาชุมชนที่บูรณาการจิตวิญญาณ วัฒนธรรม และโครงสร้างอำนาจเข้าด้วยกันอย่างยั่งยืน