ความขัดแย้งระหว่างคนสามวัยในครอบครัวกับการเสริมสร้างความสามัคคีบนฐานพุทธบูรณาการในจังหวัดเชียงใหม่ - สมศรี มงคลชัย; พระครูวินัยธรสัณชัย ญาณวีโร; ผือฮีเขวา บุลากร (วารสารภูมินิเวศพัฒนาอย่างยั่งยืน, 2026)
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา 1) ลักษณะ และปัจจัยของความขัดแย้งระหว่างคนสามวัยในครอบครัวในจังหวัดเชียงใหม่ 2) วิเคราะห์บทบาทและหลักธรรมเชิงพุทธบูรณาการในการเสริมสร้างความสามัคคีและการอยู่ร่วมกันอย่างสันติระหว่างคนสามวัยในครอบครัวงานวิจัยนี้เป็นการวิจัยแบบผสานวิธี ระหว่างการวิจัยเชิงปริมาณและการวิจัยเชิงคุณภาพ ประชากรที่ใช้ในการวิจัยเชิงปริมาณ ได้แก่ ประชาชนที่อาศัยอยู่ในจังหวัดเชียงใหม่ซึ่งประกอบด้วยกลุ่มสูงวัย วัยทำงาน และเยาวชน กลุ่มตัวอย่างจำนวน 360 คน คัดเลือกโดยวิธีการคัดเลือกแบบเจาะจง สำหรับการวิจัยเชิงคุณภาพ ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ได้แก่ ตัวแทนคนสามวัย ผู้นำชุมชน และผู้มีบทบาทด้านศาสนาและวัฒนธรรม จำนวน 10 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์เชิงลึกแบบมีโครงสร้าง และการสนทนากลุ่ม การวิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณใช้สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ส่วนข้อมูลเชิงคุณภาพใช้การวิเคราะห์เนื้อหา และการสังเคราะห์เชิงตีความ ผลการวิจัยพบว่า 1. ระดับความขัดแย้งระหว่างคนสามวัยในครอบครัวโดยภาพรวมอยู่ในระดับปานกลาง โดยสาเหตุสำคัญที่มีค่าเฉลี่ยอยู่ในระดับสูง ได้แก่ ความเห็นแก่ประโยชน์ฝ่ายเดียว การไม่รับฟังเหตุผลของผู้อื่น และการไม่ให้เกียรติหรือไม่เคารพผู้อาวุโส 2. หลักธรรมทางพระพุทธศาสนาที่สามารถนำมาประยุกต์ใช้ในการลดความขัดแย้งและเสริมสร้างความสามัคคี ได้แก่ อริยสัจ 4 และโยนิโสมนสิการในมิติความคิด พรหมวิหาร 4 และสาราณียธรรมในมิติความสัมพันธ์ และสังคหวัตถุ 4 กับอปริหานิยธรรมในมิติการปฏิบัติ ซึ่งช่วยลดอัตตา เสริมสร้างการสื่อสาร การยอมรับความแตกต่าง และการอยู่ร่วมกันอย่างสันติ